- De normale temperatuur van een volwassen hond, rectaal gemeten, ligt ongeveer tussen 37,5 en 39,2 °C. Die is dus iets hoger dan de onze.
- De digitale thermometer, rectaal gebruikt, blijft de referentiemethode. Oorthermometers zijn handiger maar minder betrouwbaar.
- Boven de normale waarde kan het gaan om koorts, een afweerreactie van het lichaam, of om oververhitting door warmte of inspanning, die een noodgeval kan worden.
- Eronder spreekt men van onderkoeling. Pups, kleine honden en oudere honden zijn daar gevoeliger voor.
- Geef je hond nooit een koortsmedicijn voor mensen: sommige zijn giftig voor hem.
Lijkt je hond lusteloos, trilt hij of hijgt hij juist, en vraag je je af of hij koorts heeft? Zijn temperatuur opnemen is een eenvoudige handeling die je dierenarts waardevolle informatie geeft. Je moet dan wel weten hoe je dat aanpakt, wat de normale waarden zijn en vanaf wanneer je je zorgen moet maken. Deze gids zet alles op een rij, van pup tot volwassen hond.
De normale waarden bij een volwassen hond
De MSD Veterinary Manual geeft voor een volwassen hond een normale rectale temperatuur tussen 37,5 en 39,2 °C[1]. Die waarden liggen iets hoger dan bij mensen, en daarom kan een gezonde hond warm aanvoelen.
De temperatuur kan in de loop van de dag licht schommelen. Ze stijgt een beetje na inspanning, bij warm weer of als de hond opgewonden of gestrest is, bijvoorbeeld bij de dierenarts. Om een meting goed te kunnen duiden, helpt het de gewone rusttemperatuur van je hond te kennen, een of twee keer gemeten als hij fit is.
En een warme of droge neus?
Veel baasjes vertrouwen daarop, ten onrechte. Hoe de neus aanvoelt, verandert in de loop van de dag, afhankelijk van de omgeving, de slaap of het likken, en zegt niet of een hond koorts heeft. Alleen een temperatuurmeting geeft zekerheid.
Hoe neem je de temperatuur van je hond op?
De rectale thermometer, de referentie
Rectaal meten is de gebruikelijke methode bij de dierenarts. Een Duits team onder leiding van Konietschke vergeleek bij 300 zieke en 62 gezonde honden de rectale temperatuur met de temperatuur gemeten in het oor[2]. De twee metingen hingen samen, maar het verschil tussen beide werd te groot geacht voor medisch gebruik. De auteurs concluderen dat de oormeting, die snel is en goed wordt verdragen, de rectale meting niet vervangt.
Zo neem je thuis de rectale temperatuur op:
- gebruik een digitale thermometer die alleen voor je hond is, bij voorkeur met een soepele punt;
- smeer de punt in met een beetje vaseline of glijmiddel;
- laat je helpen: één persoon houdt de hond staand vast, stelt hem gerust en houdt zijn kop en lichaam vast;
- til de staart voorzichtig op en breng de punt behoedzaam in de anus, zonder te forceren en licht naar boven gericht;
- wacht op het pieptoon, haal de thermometer eruit, lees de waarde af en maak de thermometer schoon en desinfecteer hem.
Verzet je hond zich, heeft hij pijn of is hij agressief, dring dan niet aan: hij kan zichzelf bezeren of je bijten. Noteer liever wat je ziet en bel je dierenarts.
De andere thermometers
Infraroodthermometers, voor in het oor of zonder contact, zijn verleidelijk omdat ze snel werken. Maar zoals de studie van Konietschke liet zien, wijken de uitkomsten te veel af van de rectale temperatuur om erop te vertrouwen. Ze kunnen een tendens aangeven, maar bij twijfel blijft een rectale meting of een consult nodig.
Ontsnappingsdrang
Altijd weten waar hij is. Live, zodra je hem zoekt.
Gps + Galileo, nauwkeurig tot op 5 m, virtueel hek met melding, dekking in heel Europa. De tracker voor 49 €, plus het abonnement vanaf 13,99 €/maand.
Ontdek de tracker
Verhoogde temperatuur: koorts of oververhitting?
De MSD Veterinary Manual maakt onderscheid tussen twee situaties die helemaal niet hetzelfde betekenen[3]:
- koorts: het lichaam zet zijn “thermostaat” hoger als reactie op een infectie, een ontsteking of bepaalde ziekten. De meeste honden met koorts hebben een temperatuur tussen 39,5 en 41,1 °C. Koorts kan trouwens gunstige effecten hebben, onder meer in de strijd tegen infecties;
- niet-koortsachtige oververhitting: de temperatuur stijgt omdat het lichaam zijn warmte niet meer kwijt kan, bij een hitteberoerte, intensieve inspanning of een epileptische aanval. Die kan 41,1 °C bereiken of overschrijden en is een noodgeval[3].
De verschijnselen die bij koorts horen
Een hond met koorts is vaak lusteloos, eet minder, slaapt meer en kan rillen of koele plekken zoeken. Afhankelijk van de oorzaak komen er andere verschijnselen bij: hoesten, braken, diarree, kreupelheid, donkere urine. De oorzaken zijn talrijk: infecties, ziekten die door teken worden overgedragen zoals babesiose bij de hond, ontstekingen, zeldzamer tumoren of ziekten van het afweersysteem.
De hitteberoerte, een noodgeval
Een hond die hevig hijgt, kwijlt, wankelt of in elkaar zakt bij warm weer, na een inspanning of in een auto, kan een hitteberoerte hebben. Verlies dan geen tijd met temperatuur meten: koel hem meteen af en bel je dierenarts. Wat je moet doen, staat in het artikel over hitteberoerte bij de hond.
Wat doe je bij koorts?
- geef vers water en een rustige plek, niet te warm en niet te koud;
- noteer de temperatuur, het tijdstip van de meting en de andere verschijnselen;
- bel je dierenarts, vooral als de temperatuur boven 39,5 °C komt, als je hond lusteloos is of als hij erg jong, oud of ziek is;
- geef hem geen enkel koortsmedicijn voor mensen. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) heeft voor dierenartsen aparte informatie over paracetamol en ibuprofen, twee pijnstillers waarmee vergiftigingen bij dieren voorkomen[5].
De dierenarts zoekt de oorzaak van de koorts en schrijft zo nodig een behandeling voor die bij de hond past.
In de winter kan weglopen snel gevaarlijk worden. Een verloren hond die urenlang buiten blijft bij strenge kou, vooral als hij klein, jong of oud is, loopt het risico op onderkoeling. De gps-tracker van Jagger Lewis, geschikt voor honden vanaf 5 kilo, laat zien waar je hond is: zo verkort je de zoektijd en dus ook de tijd die hij in de kou doorbrengt.
Lage temperatuur: onderkoeling
Van onderkoeling (hypothermie) spreekt men als de temperatuur onder de normale waarde zakt. Dat kan komen door langdurige blootstelling aan kou, bijvoorbeeld na een duik in koud water of een nacht weglopen in de winter, maar ook door een narcose, een shock of een ernstige ziekte.
Een voorlichtingsblad van de diergeneeskundige faculteit van Texas A&M onderscheidt drie stadia van onderkoeling[4]:
- licht: tussen ongeveer 32 en 37 °C;
- matig: tussen ongeveer 28 en 32 °C;
- ernstig: onder ongeveer 28 °C.
De eerste verschijnselen zijn rillen, lusteloosheid, zwakte en oppervlakkige ademhaling. Volgens dezelfde bron stopt het rillen als de onderkoeling verergert, komen er neurologische verschijnselen bij en kan het hart gevaarlijk langzaam gaan kloppen[4]. Kleine honden, pups en oudere honden verliezen hun warmte sneller. Noordse rassen met een dikke vacht zijn er minder gevoelig voor.
Wat doe je bij onderkoeling?
- breng je hond naar een beschutte, aangename plek;
- droog hem af als hij nat is en wikkel hem in een droge deken;
- bel je dierenarts, die zegt hoe je hem kunt opwarmen en of hij moet worden gezien;
- leg nooit een warmwaterkruik of een verwarmingskussen direct op zijn huid: de bron van Texas A&M wijst op het risico op brandwonden.
Een hond die trilt, heeft niet per se kou: angst, pijn of bepaalde ziekten kunnen ook trillen veroorzaken. Ons artikel hond trilt helpt je het verschil te zien.
Wanneer bel je de dierenarts?
Bel meteen als je hond:
- een temperatuur heeft die duidelijk boven de normale waarde ligt, boven 39,5 °C, of juist te laag is, onder 37,5 °C, vooral als hij lusteloos lijkt;
- tekenen van een hitteberoerte of onderkoeling vertoont;
- koorts heeft en moeilijk ademt, braakt, diarree of donkere urine heeft;
- erg jong of oud is, of al voor een ziekte wordt behandeld.
Een temperatuur die iets boven de normale waarde ligt bij een kerngezonde hond die net heeft gespeeld of bij warm weer heeft gelopen, vraagt alleen om een nieuwe meting in alle rust, een uur later. De andere alarmsignalen staan bij elkaar in de gids hoe weet ik of mijn hond ziek is.
De temperatuur bij een drachtige teef
Bij een teef aan het einde van de dracht daalt de rectale temperatuur meestal in de uren vóór de bevalling. Haar temperatuur de laatste dagen regelmatig opnemen helpt dat moment te voorspellen. De uitgebreide richtwaarden staan in het artikel over de dracht bij de teef.
De temperatuur van een pup
Een pasgeboren pup regelt zijn temperatuur nog niet goed: hij is afhankelijk van de warmte van zijn moeder, zijn broertjes en zusjes en zijn omgeving. Zijn normale temperatuur ligt ook lager dan die van een volwassen hond. De MSD Veterinary Manual geeft deze richtwaarden[1]:
- 1e week: tussen 35 en 37,2 °C;
- 2e en 3e week: tussen 36,1 en 37,8 °C;
- 4e week: tussen 37,2 en 38,3 °C.
Een pup die van zijn moeder is gescheiden, nat is of in een koude ruimte ligt, kan heel snel afkoelen. Een pup die koud aanvoelt, niet meer drinkt, huilt of slap wordt, heeft snel de hulp van een dierenarts nodig. Warm hem niet abrupt op: vraag advies aan de dierenarts. Ook als hij ouder wordt, blijft de pup gevoelig voor kou en warmte, vooral bij kleine rassen. De belangrijkste stappen van zijn eerste jaar staan bij elkaar op de pagina gezondheid van de pup.




