- Babesiose, ook piroplasmose genoemd, is een ziekte door een bloedparasiet die door sommige teken wordt overgebracht. De ziekte komt ook bij honden in Nederland en België voor en kan ernstig zijn.
- De typische tekenen: koorts, futloosheid, verlies van eetlust, bleke of gele slijmvliezen en donkere urine. Ze zijn reden om meteen naar de dierenarts te gaan.
- De teek die de ziekte overbrengt, wordt bij honden vooral in het voorjaar en de herfst gevonden.
- Vroeg behandeld is de ziekte in de meeste gevallen goed te behandelen. Zonder behandeling kan ze tot ernstige complicaties leiden.
- Preventie bestaat uit bescherming tegen teken en ze snel verwijderen. Een vaccin bestaat als aanvulling.
Is je hond futloos, eet hij niet meer en is zijn urine donker geworden na een seizoen vol wandelingen? Dan kan het om babesiose gaan. Deze ziekte die door teken wordt overgebracht is niet beperkt tot Zuid-Europa: ook in Nederland en België is ze bij honden vastgesteld. Ze kan snel verlopen, maar snel handelen maakt het verschil. Zo herken je haar, wat de dierenarts doet en hoe je je hond beschermt.
Wat is babesiose bij de hond?
Babesiose, ook piroplasmose genoemd, wordt veroorzaakt door microscopisch kleine parasieten van het geslacht Babesia. Ze dringen de rode bloedcellen van de hond binnen en vernietigen ze, wat bloedarmoede veroorzaakt.
De hond raakt besmet door de beet van een besmette teek. Volgens ESCCAP, waarin parasitologen gespecialiseerd in honden en katten uit heel Europa samenwerken, wordt Babesia canis overgebracht door de teek Dermacentor reticulatus, de vlekkenteek[1]. Uit onderzoek van Jongejan en collega’s blijkt dat de vlekkenteek zich in Nederland en België verder uitbreidt: autochtone populaties werden ontdekt nadat in 2004 honden in Nederland aan babesiose overleden, en op vier van de onderzochte plekken waren teken besmet met Babesia canis en twee teken met Babesia caballi, een parasiet van paarden. De auteurs concluderen dat dit het hele jaar door tekenbestrijding rechtvaardigt[3].
Babesiose is niet besmettelijk van hond op hond door contact: ze verloopt via de teek.
Wanneer en waar is het risico groot?
Het risico volgt de activiteit van de teken. In hun onderzoek naar de teken die uit de vacht van vier honden in de Noord-Hollandse duinen werden gekamd, stellen Boer en Winnubst vast dat de vlekkenteek op honden vooral van maart tot mei en van september tot november werd waargenomen, en dat honden in gebieden waar de vlekkenteek voorkomt in die piekmaanden een relatief grote kans lopen haar op te lopen. Ze verwachten dat het aantal gevallen van babesiose waarschijnlijk toeneemt. In Nederland werd de vlekkenteek vooral gevonden op vochtigere delen van natuurterreinen, zoals duinen waar grote grazers lopen.[4]
Volgens het Europese overzicht dat Solano-Gallego en collega’s in 2016 publiceerden, zijn teken actief bij een gemiddelde luchttemperatuur van ongeveer 12 °C of hoger, en zou de bestrijding van teken, die klassiek van het voorjaar tot de herfst wordt aanbevolen, in sommige gebieden het hele jaar door moeten gebeuren[2]. Jongejan en collega’s vonden teken het hele jaar op honden in bijna alle Nederlandse provincies.
Wil je weten waar teken zitten en hoe je ze op je hond opspoort, lees dan de pagina over teken bij de hond.
Ontsnappingsdrang
Altijd weten waar hij is. Live, zodra je hem zoekt.
Gps + Galileo, nauwkeurig tot op 5 m, virtueel hek met melding, dekking in heel Europa. De tracker voor 49 €, plus het abonnement vanaf 13,99 €/maand.
Ontdek de tracker
De symptomen van babesiose
De ziekte kan acuut verlopen, trager of onopgemerkt blijven. Volgens het overzicht van Solano-Gallego zijn de meest voorkomende tekenen[2]:
- futloosheid, ongewone zwakte;
- verlies van eetlust;
- koorts;
- bleke slijmvliezen (tandvlees, binnenkant van de oogleden), soms geel;
- donkere, rode of bruine urine, de kleur van koffie;
- soms vergrote lymfeklieren of een vergrote milt, die de dierenarts bij het onderzoek opmerkt.
Er worden ook minder vaak voorkomende tekenen beschreven: braken, moeite met ademen, pijn, evenwichtsstoornissen. Bij bloedonderzoek vindt de dierenarts vaak bloedarmoede en een tekort aan bloedplaatjes, dat volgens de overzichtsstudie vaak wordt vastgesteld.
Koorts controleer je met een thermometer: het artikel over de temperatuur van de hond legt uit hoe je die opneemt en welke waarden alarmerend zijn.
Hoelang na de beet?
Een vrouwelijke teek moet volgens ESCCAP een tot twee dagen vastzitten voordat ze de parasiet kan overbrengen. De eerste tekenen verschijnen daarna meestal in de dagen erna, soms later. Heeft je hond onlangs teken gehad en vertoont hij een van deze tekenen, meld dat dan aan je dierenarts.
Een spoedgeval voor de dierenarts
Een futloze hond met koorts, donkere urine of bleke slijmvliezen moet dezelfde dag worden gezien. Babesiose kan variëren van een infectie zonder tekenen tot falen van meerdere organen, met kans op overlijden, benadrukt het Europese overzicht. Hoe eerder ze wordt behandeld, hoe meer complicaties je voorkomt. Wacht niet tot de toestand van je hond verslechtert, en geef hem geen medicijnen zonder advies. De juiste reflexen staan op de pagina over spoedgevallen en zorg voor je hond.
Onderzoeken en behandeling
De dierenarts baseert zich op het onderzoek van je hond en op een bloedafname. Met een druppel bloed onder de microscoop zie je vaak de parasieten in de rode bloedcellen; andere analyses kunnen dat aanvullen.
Voor de Babesia-soorten in Europa is imidocarb volgens het Europese overzicht de behandeling van eerste keuze. Het gaat om een injectie, soms herhaald. Afhankelijk van de toestand van de hond kan de dierenarts daar een infuus, een behandeling tegen koorts of pijn en, bij ernstige vormen, een bloedtransfusie aan toevoegen. Soms is opname nodig.
Honden die snel worden behandeld, herstellen over het algemeen goed. De mogelijke complicaties, vaker bij een late behandeling, betreffen onder meer de nieren en het bloed. Je dierenarts kan enkele dagen of weken na de behandeling een bloedcontrole voorstellen.
Hoe voorkom je babesiose
Beschermen tegen teken
Dat is de basis van de preventie. ESCCAP adviseert middelen tegen teken die ononderbroken worden toegepast, lang werken en tegen zwemmen bestand zijn. Ze raadt ook aan gebieden met veel teken te vermijden tijdens de activiteitsperiode van de teken, honden na afloop te controleren en gevonden teken te verwijderen[1]. Je dierenarts helpt je de passende vorm te kiezen: lees onze vergelijking van behandelingen tegen parasieten bij honden.
Teken zo snel mogelijk verwijderen
Die termijn van een tot twee dagen voor de overdracht is een echte kans: een teek die dezelfde dag wordt verwijderd, heeft veel minder kans de parasiet te hebben overgebracht. Controleer je hond na elke wandeling door het gras of het bos, en houd een tekentang bij de hand.
Het vaccin, als aanvulling
Een vaccin tegen Babesia canis wordt in Europa verkocht. Volgens het overzicht van Solano-Gallego geeft het gedeeltelijke bescherming: het voorkomt de infectie niet, maar verkort en verzacht de tekenen van de ziekte. Het kan vanaf een leeftijd van 5 maanden worden gegeven, vraagt een jaarlijkse herhaling en beschermt niet tegen andere Babesia-soorten. Of het voor jouw hond zinvol is, bespreek je met je dierenarts. Het vaccin ontslaat je niet van de bescherming tegen teken (meer informatie op de pagina over vaccinatie van de hond).
Houvasten als hij moe lijkt. Een hond die minder beweegt dan gewoonlijk, is soms een van de eerste tekenen dat er iets mis is. De gps-tracker van Jagger Lewis (voor honden vanaf 5 kg) geeft je dag na dag richtpunten over zijn activiteit en zijn rust. Het zijn aanwijzingen om met je dierenarts te bespreken: alleen hij kan zeggen wat er aan de hand is en over de behandeling beslissen.
Babesiose hoort bij de besmettelijke ziekten en parasitaire aandoeningen die onze gids over ziekten bij de hond behandelt.




