- Haren verliezen is normaal voor een hond: zijn vacht vernieuwt zich voortdurend, met pieken in de rui in de lente en de herfst bij veel rassen.
- Een gewone rui laat geen gaten in de vacht achter. Kale plekken, vlekken, roodheid of jeuk horen niet bij de rui.
- De oorzaken van abnormaal haarverlies zijn talrijk: parasieten, infecties, ringworm, allergieën, hormonale ziekten zoals hypothyreoïdie, wrijving of de nasleep van een ziekte.
- Symmetrisch haarverlies op de flanken, zonder jeuk, samen met vermoeidheid of gewichtstoename, verdient onderzoek bij de dierenarts.
- Goed borstelen en evenwichtige voeding helpen bij de rui, maar vervangen geen onderzoek als de vacht dunner wordt.
Plukken haar op de bank, haren overal op je kleren, en steeds dezelfde vraag: verliest mijn hond te veel haar? Meestal gaat het gewoon om een volkomen normale rui. Maar haarverlies kan ook een teken zijn van een huidprobleem of een algemene ziekte. Deze gids legt uit hoe je het verschil ziet, hoe je de alarmsignalen herkent en wanneer je naar de dierenarts gaat.
Waarom verliest een hond haren?
Elk haar doorloopt een cyclus: een groeifase, daarna een rustfase, aan het einde waarvan het uitvalt om plaats te maken voor een nieuw haar. Deze vernieuwing gaat voortdurend door, en daarom verliest een hond het hele jaar haren.
Deze cyclus wordt beïnvloed door ras, leeftijd, gezondheid en vooral de omgeving. Een onderzoek in Brazilië door Favarato en Conceição bij boxers, labradors en schnauzers liet bij boxers en labradors een verband zien tussen de haarcyclus, de temperatuur en de daglengte[2]. Haren in de rustfase, klaar om uit te vallen, waren talrijker in de warme maanden. Het onderzoek vond plaats in een tropisch klimaat en bij een klein aantal honden: het laat de rol van de seizoenen zien, maar zegt niet hoe het ruiritme van jouw hond zal verlopen.
De seizoensrui: normaal haarverlies
Bij veel honden neemt het haarverlies op twee momenten van het jaar toe. In de lente verliest de hond zijn dikke, isolerende winterondervacht. In de herfst komt een dichtere vacht tot stand. Temperatuur en daglicht sturen dit proces aan.
De hevigheid van de rui verschilt sterk van hond tot hond:
- rassen met een dubbele vacht, zoals de Duitse herder, de husky of de Australian shepherd, kennen spectaculaire ruiperiodes;
- honden met kort haar verliezen hun haren meer verspreid;
- honden die vooral binnen leven, met een gelijkmatiger licht en temperatuur, hebben vaak een minder uitgesproken rui, maar verspreid over het hele jaar.
Deze richtpunten beschrijft dierenarts Monique Willems onder meer voor Stichting AAI in een artikel over de ruiperiode[3].
Sommige levensfasen veroorzaken ook tijdelijk haarverlies. De MSD Veterinary Manual noemt dracht en zoogperiode, en de weken na een ernstige ziekte of hoge koorts[1]. De vacht groeit daarna weer normaal terug.
Ontsnappingsdrang
Altijd weten waar hij is. Live, zodra je hem zoekt.
Gps + Galileo, nauwkeurig tot op 5 m, virtueel hek met melding, dekking in heel Europa. De tracker voor 49 €, plus het abonnement vanaf 13,99 €/maand.
Ontdek de tracker
Gewone rui of abnormaal haarverlies?
Het belangrijkste criterium is eenvoudig. Volgens de MSD Veterinary Manual gaat het waarschijnlijk om een gewone stap in de natuurlijke vernieuwing van de vacht als het haarverlies niet gepaard gaat met kale, vlekkerige of symmetrische plekken. Haarverlies waardoor de huid zichtbaar wordt, moet daarentegen worden onderzocht.
Dit zijn de tekenen waarbij je naar de dierenarts gaat:
- gaten in de vacht: ronde plekken, kale gebieden op de flanken, de staart, de buik of rond de ogen;
- symmetrisch haarverlies, aan beide kanten van het lichaam;
- jeuk, hardnekkig likken of haren die zijn afgebroken in plaats van uitgevallen;
- een rode huid, bultjes, korsten, roos, een geur of een huid die donkerder wordt;
- haren die na het scheren niet terugkomen;
- algemene tekenen: vermoeidheid, gewichtstoename, meer dorst, veranderde eetlust.
De MSD Veterinary Manual wijst op een praktisch punt: bij jeuk moet je eerst de oorzaak van de jeuk zoeken, want krabben en likken trekken haren uit of breken ze af.
De belangrijkste oorzaken van abnormaal haarverlies
Parasieten en huidinfecties
De MSD Veterinary Manual geeft aan dat verworven haarverlies door ontsteking de overheersende vorm is[1]. Meerdere ziekten kunnen het haar of de haarzakjes rechtstreeks beschadigen:
- parasieten: vlooien, schurft, demodicose. Vooral demodicose geeft bij jonge honden kale plekken rond de ogen of op de poten. Deze mijten komen aan bod in het artikel over schurft bij de hond;
- bacteriële huidinfecties, die de MSD Veterinary Manual noemt als een veelvoorkomende oorzaak van overmatige rui;
- ringworm, een infectie met schimmels die ronde, kale plekken geeft. Meer details staan in het artikel over ringworm bij de hond.
Allergieën
Een allergie voor vlooienbeten, voor de omgeving of, minder vaak, voor voeding veroorzaakt jeuk. De hond krabt en likt, waardoor haren uitvallen, vaak op de poten, de buik, de onderrug of rond de ogen. Ons artikel over allergie bij honden beschrijft de verschillende vormen.
Hormonale ziekten
Sommige hormonale ziekten vertragen de haargroei. Het haarverlies is dan meestal symmetrisch, begint vaak op plekken met wrijving en jeukt niet, behalve bij een bijkomende infectie. De belangrijkste zijn:
- hypothyreoïdie, een tekort aan schildklierhormonen;
- het syndroom van Cushing, een teveel aan cortisol. Zie ons artikel over de ziekte van Cushing bij de hond;
- minder vaak een teveel aan oestrogenen, bijvoorbeeld door sommige tumoren van de testikel.
Hypothyreoïdie verdient extra aandacht. Volgens de MSD Veterinary Manual treft het vooral honden van 4 tot 10 jaar, van middelgroot tot groot[4]. De eerste huidtekenen zijn een droge vacht, overmatige rui en traag terugkomende haren. Ongeveer twee derde van de aangedane honden krijgt daarna een dunner wordende vacht of kale plekken, meestal symmetrisch, op de buik en de flanken, de achterkant van de dijen, de bovenkant van de staart, de onderkant van de hals en de bovenkant van de snuit. De ziekte gaat vaak gepaard met futloosheid, minder uithoudingsvermogen en gewichtstoename zonder dat de eetlust toeneemt[4]. Met een bloedtest kan de dierenarts deze hypothese bevestigen of uitsluiten.
De andere oorzaken
- Voedingstekorten, vooral aan eiwitten, die de haargroei vertragen. Onze gids over hondenvoeding herinnert aan de basis van een evenwichtige voeding.
- Wrijving, bijvoorbeeld van een slecht passende halsband of een tuigje, die het haar plaatselijk kan slijten.
- Erfelijke oorzaken: sommige rassen hebben genetisch haarverlies, zoals de alopecia van verdunde vachtkleuren, vaker bij de dobermann, of de plaatselijke kaalheid van de teckel.
- Alopecia X en andere, zeldzamere vormen van haarverlies zonder ontsteking, die de dierenarts noemt op basis van ras, leeftijd en uiterlijk van de vacht.
Als de vacht samengaat met minder levenslust. Haarverlies samen met een vermoeidere of minder actieve hond kan wijzen op een hormonale oorzaak. Aan de halsband van een hond van minstens 5 kilo legt onze gps-tracker van Jagger Lewis dag na dag richtpunten over activiteit en slaap vast. Een geleidelijke daling, die je in het dagelijks leven moeilijk merkt, wordt na enkele weken zichtbaarder. Deel deze richtpunten tijdens het consult: je dierenarts duidt ze. Controleer ook of de halsband goed zit en niet schuurt: er moeten twee vingers onder kunnen.
Wat de dierenarts doet
Om de oorzaak te vinden, gaat de dierenarts eerst uit van de geschiedenis van de hond: sinds wanneer, hoe het haarverlies verloopt, of hij krabt, of andere dieren of mensen in huis plekken hebben, of hij andere tekenen vertoont. Het onderzoek stelt de verdeling van de kale gebieden vast en laat zien of haren uitvallen of door het krabben afbreken.
Daarna zijn in de praktijk meerdere eenvoudige onderzoeken mogelijk: een huidafkrabsel om demodicose op te sporen, kammen op zoek naar vlooien, een monster van de huid om bacteriën en gisten te vinden, onderzoek van haren onder de microscoop, een kweek voor ringworm. Bij een vermoeden van een hormonale oorzaak wordt een bloedtest voorgesteld. Soms is een huidbiopsie nodig als deze eerste onderzoeken niet volstaan.
De MSD Veterinary Manual beschrijft een aanpak in stappen: begin met een volledige controle op parasieten en behandel een eventuele infectie, en zoek daarna een allergie als de jeuk aanhoudt. Deze aanpak vraagt geduld, maar voorkomt dat je op goed geluk allerlei behandelingen opstapelt.
De rui in het dagelijks leven begeleiden
Een gewone rui behandel je niet, maar je begeleidt haar wel. Regelmatig borstelen haalt dode haren weg, voorkomt klitten en beperkt de haren in huis:
- een- tot tweemaal per week bij een hond met kort haar, met een zachte borstel of een handschoen;
- tot elke dag in de ruiperiode bij halflang en lang haar, met een kam om te ontklitten en daarna een passende borstel;
- een speciaal gereedschap om de ondervacht van rassen met een dubbele vacht te verwijderen.
Af en toe een bad met hondenshampoo helpt dode haren af te voeren, maar te vaak baden kan de huid uitdrogen. Scheer een hond met een dubbele vacht niet om de rui te beperken zonder het met een trimmer of je dierenarts te bespreken. Onze gids over het trimmen en verzorgen van je hond beschrijft de handelingen per haartype.
Complete voeding die bij je hond past, draagt bij aan de kwaliteit van zijn vacht. Supplementen vervangen geen onderzoek als het haarverlies je abnormaal lijkt. Voor de andere huidproblemen vind je het overzicht over huidproblemen bij de hond.




