Tips en advies

Ringworm bij de hond. Herken de plekken, beperk de besmetting.

Teigne chez le chien. Reconnaître les plaques, limiter la contagion.
  • Ringworm, ook dermatofytose genoemd, tast de huid en de haren aan. Het wordt veroorzaakt door microscopisch kleine schimmels, de dermatofyten.
  • Meestal zie je ronde kale plekken, soms met schilfers of korsten, op de snuit, de oren of de voorpoten. Ze jeuken weinig tot matig.
  • Het is besmettelijk voor andere dieren en voor mensen, vooral voor kinderen. Ernstige complicaties bij mensen komen zelden voor.
  • Alleen onderzoek door de dierenarts kan het bevestigen. De behandeling combineert meestal een middel via de mond en verzorging van de vacht, een aantal weken lang.
  • Het huis schoonmaken hoort bij de behandeling: stofzuigen, oppervlakken en beddengoed wassen.

Er is een kleine, ronde kale plek op de snuit van je hond verschenen, daarna een tweede op een poot? Het woord “ringworm” is gevallen en je vraagt je af wat dat betekent voor hem, voor je kat of voor je kinderen. Ringworm maakt indruk, maar is goed te behandelen als je het op de juiste manier aanpakt. Zo herken je het, dit doet je dierenarts en dit zijn de voorzorgen thuis.

Wat is ringworm bij de hond?

Ringworm is een oppervlakkige schimmelinfectie. Schimmels die dermatofyten heten, groeien in de opperhuid en in de haren, die ze verzwakken tot ze breken. Dierenartsen spreken van dermatofytose. Ondanks de naam heeft het niets met een worm te maken: ringworm verwijst naar de ringvormige plekken.

Meerdere soorten schimmels kunnen de hond treffen. De ESCCAP-richtlijn over oppervlakkige schimmelinfecties bij honden en katten beschrijft onder meer[4]:

  • Microsporum canis, meestal door katten overgedragen en ook overdraagbaar op mensen;
  • Microsporum gypseum, die in de grond leeft en vooral honden treft die graven;
  • Microsporum persicolor en Trichophyton mentagrophytes, die met kleine knaagdieren samenhangen en voorkomen bij honden die jagen of in holen snuffelen.

Dat laatste verrast vaak: de richtlijn vermeldt zelfs dat een hond heel zelden door zijn baasje kan worden besmet met een menselijke soort dermatofyt, en niet andersom.

Hoe raakt een hond besmet met ringworm?

Meestal gaat de schimmel door contact van een besmet dier op een ander dier over, ook als het geen plekken heeft. De MSD Veterinary Manual, geschreven door dermatologe Karen Moriello, benadrukt dat simpel contact niet altijd genoeg is om de ziekte te laten ontstaan[1]. Meestal zijn genoeg sporen, een klein wondje in de huid en wat vocht nodig. Sporen in de omgeving besmetten moeilijker, behalve bij kleine huidbeschadigingen, bijvoorbeeld bij het scheren met een besmette tondeuse.

Sommige honden lopen meer risico. Volgens de MSD Veterinary Manual en de ESCCAP-richtlijn gaat het onder meer om:

  • pups en oudere honden;
  • jachthonden en honden die graven of op kleine knaagdieren jagen;
  • honden die in een kennel, een asiel of een groep leven;
  • honden die verzwakt zijn door een andere ziekte of corticosteroïden krijgen;
  • sommige rassen, die volgens ESCCAP gevoeliger zijn voor uitgebreide vormen, zoals de Yorkshire terriër, de Jack Russell terriër, de poedel of de dalmatiër.

Een warm en vochtig klimaat bevordert de infectie ook. Let op: volgens de MSD Veterinary Manual komt ringworm in totaal weinig voor, met minder dan 4 % van de huidziekten bij gezelschapsdieren[1]. De ESCCAP-richtlijn uit 2019 rekent het juist tot de meest voorkomende besmettelijke huidziekten. Die cijfers verschillen per onderzoek en per manier waarop dieren die alleen drager zijn van zieke dieren worden onderscheiden.

Weten waar hij zijn wandelingen maakt. Honden die in holen snuffelen of in de grond graven, lopen meer kans op bepaalde vormen van ringworm. Bij honden van 5 kg en zwaarder bewaart onze gps-tracker van Jagger Lewis de geschiedenis van de uitstapjes: je ziet waar hij blijft hangen, handig om met je dierenarts te delen als er een plek verschijnt.

Ontsnappingsdrang

Altijd weten waar hij is. Live, zodra je hem zoekt.

Gps + Galileo, nauwkeurig tot op 5 m, virtueel hek met melding, dekking in heel Europa. De tracker voor 49 €, plus het abonnement vanaf 13,99 €/maand.

Ontdek de tracker
Gps-tracker aan een hondenhalsband

De symptomen van ringworm bij de hond

De typische plek is een min of meer ronde kale plek die langzaam groter wordt. De haren eromheen breken gemakkelijk af. Volgens de ESCCAP-richtlijn zitten de plekken vaak op de snuit, de oren en de voorpoten, maar elk lichaamsdeel kan worden aangetast. De MSD Veterinary Manual beschrijft de mogelijke tekenen, alleen of samen:

  • plaatselijk haarverlies;
  • schilfers, zoals roos, en korsten;
  • roodheid en kleine bultjes;
  • huid die donkerder wordt;
  • jeuk van wisselende sterkte, vaak beperkt.

Bij de hond kan een bijzondere vorm voorkomen: het kerion, een verheven, ontstoken plek die soms vocht afscheidt en lijkt op een dikke puist. De nagels zijn zelden aangetast.

Deze tekenen zijn niet specifiek. Demodicose, een bacteriële huidinfectie of een gewone rui kunnen vergelijkbare plekken geven. Lees voor houvast ook onze artikelen over schurft bij de hond, waarin demodicose aan bod komt, en over pyoderma bij de hond. Verliest je hond haar op een meer verspreide manier, dan helpt het artikel hond verhaart veel je om een gewone rui van een alarmsignaal te onderscheiden.

Het onderzoek bij de dierenarts

De expertgroep van de WAVD, de internationale organisatie voor diergeneeskundige dermatologie, rond Karen Moriello concludeert dat geen enkele test op zichzelf voldoende is[2]. De dierenarts combineert daarom vaak meerdere onderzoeken:

  • De lamp van Wood: een ultraviolet licht waaronder haren die met Microsporum canis zijn besmet, fluorescerend groen oplichten. Volgens de MSD Veterinary Manual hebben 91 tot 100 % van de onbehandelde dieren met deze schimmel fluorescerende haren. Andere soorten lichten niet op: een negatief resultaat sluit ringworm dus niet uit.
  • Direct onderzoek onder de microscoop van haren en schilfers, waarbij je de sporen rond de zieke haren ziet. Het bevestigt de infectie in meer dan 85 % van de gevallen, volgens de MSD Veterinary Manual.
  • De schimmelkweek, op basis van een borstelmonster van de plekken, die de soort vaststelt en tot twee weken duurt.
  • De PCR, die het DNA van de schimmel opspoort, maar niet kan zeggen of de sporen levend zijn.

De behandeling van ringworm bij de hond

Bij een gezond dier geneest ringworm vaak vanzelf. Toch blijft behandeling aan te raden: ze versnelt het herstel en beperkt de besmetting van andere dieren en mensen in huis. Volgens de aanbevelingen van de WAVD bestaat ze uit twee onderdelen die tegelijk worden uitgevoerd[2]:

  • een schimmeldodend middel via de mond, voorgeschreven door de dierenarts, dat de schimmel diep in de haarzakjes uitschakelt;
  • verzorging van de hele vacht, met schimmeldodende spoelingen of shampoos, meestal twee keer per week, die de haren ontsmetten en de verspreiding van sporen beperken.

De behandeling duurt enkele weken. De MSD Veterinary Manual noemt een genezing in 6 tot 12 weken in totaal en benadrukt dat ze bij de hond moet doorgaan tot de mycologische genezing, bevestigd door een negatieve kweek of PCR. Verdwenen plekken zijn niet genoeg: te vroeg stoppen geeft kans op een terugval. Crèmes voor mensen uit de apotheek of drogisterij vervangen deze behandeling niet. Twijfel je over baden en geschikte producten, dan geven onze tips over je hond wassen algemene richtlijnen, die je tijdens de behandeling aanpast aan de aanwijzingen van je dierenarts.

Houden de plekken langer dan acht weken aan, dan raadt ESCCAP aan na te gaan of de behandeling goed wordt gegeven, en daarna een onderliggende ziekte te zoeken die het herstel belemmert.

Is ringworm bij de hond besmettelijk voor mensen?

Ja. Ringworm is een zoönose, een ziekte die van dier op mens kan overgaan. Het RIVM, het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, schrijft dat mensen en dieren elkaar kunnen besmetten en dat jonge kinderen met intensief contact met een hond of kat gemakkelijk besmet raken. Gemiddeld duurt het twee tot drie weken voordat de ringworm bij een mens zichtbaar wordt[3]. Mensen met een verminderde afweer lopen meer risico op ernstige vormen[3].

Bij mensen geeft het jeukende, schilferende plekken op de huid of op de hoofdhuid, waar de haren afbreken en kale plekken ontstaan. Het is goed te behandelen met zalf of tabletten van de huisarts. De WAVD-aanbevelingen benadrukken dat ernstige complicaties zeldzaam zijn. Twijfel je over een plek bij iemand in het gezin, maak dan een afspraak met je huisarts en vertel dat je hond ringworm heeft.

Het huis en het gezin beschermen

De sporen vallen samen met haren en schilfers op de grond en kunnen lang in de omgeving overleven. Schoonmaken hoort dus bij de behandeling. De MSD Veterinary Manual adviseert tot de bevestigde genezing:

  • haren en vuil met de stofzuiger of met doekjes te verwijderen en de oppervlakken daarna met een reinigingsmiddel te wassen tot ze zichtbaar schoon zijn;
  • vervolgens een huishoudelijk ontsmettingsmiddel te gebruiken dat tegen dermatofyten werkt;
  • deze grondige schoonmaak een- tot tweemaal per week te herhalen;
  • manden, dekens en handdoeken in de wasmachine te wassen; bleek is daarvoor niet nodig;
  • tapijten met shampoo of stoom te reinigen.

Een paar voorzorgen vullen dit aan: was je handen na het aaien of verzorgen van je hond, draag handschoenen bij het aanbrengen van de behandelingen, laat hem niet in bed of op de bank slapen en beperk het nauwe contact met jonge kinderen. Laat de andere dieren in huis onderzoeken, vooral katten, die soms drager zijn zonder zichtbare tekenen.

De MSD Veterinary Manual adviseert het besmette dier te isoleren van andere dieren tot de klinische genezing. Het waarschuwt ook dat een pup niet te lang opgesloten of van contact verstoken mag blijven, omdat dat tot blijvende gedragsproblemen kan leiden. Gaat het om je pup, vraag je dierenarts dan hoe je zijn socialisatie tijdens de behandeling voortzet. Ons artikel over de gezondheid van je pup geeft de andere houvasten voor zijn eerste jaar.

Kun je ringworm voorkomen?

Een absolute bescherming bestaat niet, maar een paar handelingen verkleinen het risico. Laat elk nieuw dier, kat of hond, onderzoeken voordat het in huis komt, vooral als het uit een asiel of van een fokker komt. Gebruik borstels en verzorgingsmateriaal dat bij één dier hoort. Ga snel langs de dierenarts als er een kale plek verschijnt: hoe eerder ringworm wordt behandeld, hoe minder sporen zich door het huis verspreiden. Een overzicht van huidaandoeningen vind je in ons dossier over huidproblemen bij de hond.

Welke hond past bij jou? Doe de test

Veelgestelde vragen.

Gaat ringworm bij de hond vanzelf over?

Bij een gezonde hond kan het vanzelf genezen. Toch is een behandeling aan te raden om de ziekte te bekorten, de besmetting te beperken en te voorkomen dat de hond drager blijft.

Hoe lang blijft mijn hond besmettelijk?

Zolang er sporen op zijn vacht zitten. Schimmeldodende verzorging van de vacht verkleint dat risico snel, maar alleen een controle met kweek of PCR, waartoe je dierenarts besluit, bevestigt dat de infectie voorbij is.

Moet ik mijn hond scheren?

Niet standaard. Scheren kan de verzorging bij langharige honden vergemakkelijken, maar kan ook sporen verspreiden en de huid irriteren. Je dierenarts beslist daarover.

Kan mijn kat ringworm van mijn hond krijgen?

Ja, hond en kat kunnen het elkaar doorgeven. De kat is trouwens de gebruikelijke bron van Microsporum canis. Laat alle dieren in huis aan de dierenarts zien.

Bronnen en referenties

  1. Moriello K. A. — Dermatophytosis in Dogs and Cats (Ringworm), MSD Veterinary Manual, volledig herzien in februari 2025 (msdvetmanual.com)
  2. Moriello K. A., Coyner K., Paterson S., Mignon B. — Diagnosis and treatment of dermatophytosis in dogs and cats: Clinical Consensus Guidelines of the World Association for Veterinary Dermatology, Veterinary Dermatology, 2017, 28(3):266-e68 (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
  3. RIVM — Ringworm, informatiepagina van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (rivm.nl)
  4. ESCCAP — Superficial Mycoses in Dogs and Cats, richtlijn nr. 2, vierde editie, februari 2019 (esccap.org)

Dit artikel is informatief bedoeld en vervangt het advies van je dierenarts of huisarts niet. Een kale plek kan tal van oorzaken hebben: alleen onderzoek kan ringworm bevestigen.