- Pyoderma is een bacteriële huidinfectie. Bij de hond wordt het in de overgrote meerderheid van de gevallen veroorzaakt door een stafylokok die normaal op zijn huid leeft, Staphylococcus pseudintermedius.
- Het uit zich in bultjes, kleine pusblaasjes, ringen van vervellende huid, korsten en kale plekken, vaak op de buik en de romp.
- Het is altijd secundair aan een andere oorzaak: allergie, parasieten, een verwonding, huidplooien of een hormonale ziekte. Pak je die oorzaak niet aan, dan komt het terug.
- De internationale richtlijnen van 2025 geven bij oppervlakkige vormen de voorkeur aan antiseptische shampoos en verzorging, en bewaren antibiotica via de mond voor diepe of resistente vormen.
- Een diep, pijnlijk pyoderma, of een waarbij bloed en pus uitsijpelen, vraagt snel een bezoek aan de dierenarts.
Kleine bultjes op de buik, korsten, een ongewone geur, en je dierenarts heeft het over “pyoderma”? Het woord schrikt af, maar het gaat om een huidinfectie die bij honden vaak voorkomt. Ze is goed te behandelen, als je begrijpt waarom ze is ontstaan. Deze gids legt de verschillende vormen van pyoderma uit, hoe je dierenarts te werk gaat, de huidige behandelingen en wat terugval beperkt.
Wat is pyoderma?
Letterlijk betekent pyoderma “pus in de huid”. Het is een bacteriële infectie van de huid. Bij de hond is de verwekker bijna altijd een stafylokok, Staphylococcus pseudintermedius. Volgens de richtlijnen van de ISCAID, de internationale vereniging voor infectieziekten bij gezelschapsdieren, vind je hem bij meer dan 90 % van de oppervlakkige pyoderma’s en bij ongeveer 60 % van de diepe[1].
Deze stafylokok hoort bij de normale flora van de huid en de slijmvliezen van de hond. Hij wordt pas een probleem als de huidbarrière is verzwakt. De MSD Veterinary Manual wijst erop dat de huid van de hond bijzonder gunstig is voor die vermeerdering, waardoor pyoderma bij honden vaak voorkomt en bij katten weinig[2].
Een infectie die altijd secundair is
Dit is het belangrijkste om te onthouden: pyoderma komt nooit alleen. Volgens de ISCAID is het altijd het gevolg van een ander probleem, dat je al bij de eerste episode moet opsporen. De gebruikelijke oorzaken zijn:
- allergieën: atopische dermatitis, vlooienallergie, voedselallergie;
- parasieten: vlooien, schurft, demodicose;
- verwondingen en wrijving: krabwonden, krabben, langdurig leunen op de ellebogen;
- huidplooien, warm en vochtig, bij rassen die ze hebben, zoals de bulldog;
- sommige hormonale ziekten, zoals een trage schildklier of een teveel aan cortisol;
- verhoorningsstoornissen, die de vernieuwing van de huid veranderen.
Wil je meer weten over de allergische oorzaken, lees dan ook de pagina’s over eczeem bij de hond en over allergie bij honden.
Ontsnappingsdrang
Altijd weten waar hij is. Live, zodra je hem zoekt.
Gps + Galileo, nauwkeurig tot op 5 m, virtueel hek met melding, dekking in heel Europa. De tracker voor 49 €, plus het abonnement vanaf 13,99 €/maand.
Ontdek de tracker
De verschillende vormen van pyoderma
Dierenartsen delen pyoderma’s in naar de diepte van de infectie. Die indeling telt, want ze stuurt de behandeling.
De oppervlakkige huidinfecties
De infectie blijft aan het huidoppervlak. Hieronder vallen de acute vochtige dermatitis, beter bekend als hotspot, de intertrigo, die de huidplooien treft, en de bacteriële overgroei, een simpele overbevolking van bacteriën op een rode huid. Roodheid, vochtige plekken, een vieze geur en jeuk overheersen.
De ondiepe pyoderma’s
Dit is een heel veelvoorkomende vorm. De infectie tast de opperhuid en de ingang van de haarzakjes aan. Dan spreken we van oppervlakkige bacteriële folliculitis. De MSD Veterinary Manual beschrijft de typische tekenen:
- kleine rode bultjes en pusblaasjes rond een haar;
- epidermale kraagjes, ringen van vervellende huid rond een donkerder gebied;
- korsten en schilfers;
- kleine, verspreide kale plekjes.
De romp en de buik zijn de eerste aangedane gebieden. Bij pups komt een bijzondere vorm voor, impetigo, met pusblaasjes op de buik, waar weinig haar zit. Het heet soms “pupspyoderma”.
De diepe pyoderma’s
De infectie bereikt de lederhuid onder de opperhuid en kan de haarzakjes vernietigen. De MSD Veterinary Manual benadrukt dat dit minder vaak voorkomt, maar ernstiger is. De tekenen zijn pijn, korsten, een uitgesproken geur en een afscheiding van bloed en pus. Het zit graag op de bovenkant van de snuit, de kin, de ellebogen, de hakken en tussen de tenen. De ISCAID wijst erop dat het pijnlijk en slopend kan zijn en zelden via het bloed kan uitzaaien. Vaak is demodicose de oorzaak. De pagina over schurft bij de hond beschrijft die ziekte.
Een hond met pijn beweegt vaak minder. Een diep pyoderma kan pijnlijk zijn. In het dagelijks leven geeft de gps-tracker van Jagger Lewis, die honden vanaf 5 kg kunnen dragen, ook aanwijzingen over zijn activiteit en de kwaliteit van zijn rust. Een blijvende daling van zijn inspanning of onrustiger nachten zijn dingen om aan je dierenarts te melden, die er samen met het onderzoek van je hond over oordeelt.
Hoe de dierenarts pyoderma bevestigt
Bultjes en korsten zijn niet genoeg om te zeggen dat het een bacteriële infectie is. Ringworm of demodicose kunnen heel vergelijkbare plekken geven. De richtlijnen van de ISCAID stellen vóór elk recept een aanpak in drie stappen voor:
- de hele huid onderzoeken, om het type en de verdeling van de plekken vast te stellen;
- in alle gevallen een cytologie uitvoeren: een afdruk-, plakbandje- of wattenstaafjesmonster, onder de microscoop bekeken, dat de bacteriën en de ontstekingscellen laat zien;
- de onderliggende oorzaak zoeken vanaf de eerste episode: parasieten, allergie, hormonale ziekte.
De dierenarts kan ook huidafkrabsels nemen om demodicose uit te sluiten, of onderzoeken doen om ringworm bij de hond uit te sluiten. Overweegt hij een antibioticum via de mond, dan wordt een bacteriekweek met resistentiebepaling aanbevolen. Die laat zien welke bacterie het is en welke antibiotica er nog tegen werken.
De behandeling van pyoderma bij de hond
Eerst plaatselijke verzorging
De ISCAID-richtlijnen van 2025 betekenen een belangrijke verandering: bij oppervlakkige en ondiepe pyoderma’s is plaatselijke behandeling alleen nu de eerste keus[1]. Antiseptische shampoos, oplossingen, sprays, schuimen of doekjes, vooral op basis van chloorhexidine, volstaan in de meeste gevallen. Volgens de geanalyseerde onderzoeken zie je bij de meeste honden binnen een tot twee weken verbetering en verdwijnen de plekken in drie tot vier weken. Een controle bij de dierenarts na twee tot drie weken is aan te raden.
De MSD Veterinary Manual noemt de gebruikelijke werkwijze: medicinale baden twee tot drie keer per week, waarbij de shampoo 10 tot 15 minuten inwerkt, en een tot twee keer per dag plaatselijke verzorging op beperkte plekken[2]. De behandeling gaat door tot de dierenarts de genezing vaststelt.
Antibiotica via de mond, in bepaalde gevallen
Antibiotica in tabletvorm zijn bestemd voor diepe pyoderma’s, voor oppervlakkige vormen die onvoldoende verbeteren met plaatselijke verzorging, of voor situaties waarin die verzorging niet mogelijk is. De ISCAID raadt dan een eerste periode van ongeveer twee weken aan voor een oppervlakkige vorm en drie weken voor een diepe vorm, gevolgd door een controle voor het einde van de behandeling. De plaatselijke verzorging gaat daarnaast door.
Een paar regels voorkomen mislukkingen en terugval. De MSD Veterinary Manual noemt als veelvoorkomende oorzaken van herhaling: een niet-herkende onderliggende oorzaak, een te korte of verkeerd gedoseerde behandeling, een verkeerd gekozen antibioticum, ongepast gebruik van corticosteroïden en het ontbreken van controle. Houd je dus aan de voorgeschreven duur, stop niet zodra de huid genezen lijkt en gebruik nooit een restje antibiotica van een eerdere episode.
Antibioticaresistentie: waarom dierenartsen voorzichtig zijn
Meticillineresistente stafylokokken, kortweg MRSP bij S. pseudintermedius, zijn resistent tegen veel antibiotica. In Nederland steeg het aandeel MRSP onder de S. pseudintermedius-stammen uit monsters die bij de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht werden ingestuurd, van 0,9 % in 2004 naar 7 % in 2013. Het onderzoek koppelde MRSP vooral aan pyoderma[4]. Dit cijfer gaat over monsters die voor diagnostiek naar het laboratorium zijn gestuurd. Het zegt dus niet hoe vaak het voorkomt bij alle honden met pyoderma.
Een pyoderma met een resistente bacterie is niet per se een doodlopende weg. De aanbevelingen van de WAVD, de wereldorganisatie voor diergeneeskundige dermatologie, stellen dat de prognose bij gezelschapsdieren goed blijft, onder voorbehoud van de onderliggende oorzaak, en dat plaatselijke behandeling wordt aanbevolen bij oppervlakkige infecties[3]. Ook om deze resistentie te beperken geven dierenartsen de voorkeur aan plaatselijke verzorging en vragen ze een resistentiebepaling voordat ze sommige antibiotica voorschrijven.
Thuis: hygiëne en terugval voorkomen
Bij een resistente stafylokok melden de WAVD-aanbevelingen dat overdracht op gezinsleden is beschreven, en raden ze uit voorzorg aan[3]:
- je handen goed te wassen na elke knuffel of verzorgingsbeurt;
- het nauwe contact te beperken zolang de behandeling niet is begonnen en de verbetering niet duidelijk is;
- kwetsbare personen op afstand te houden, zoals mensen met een verminderde afweer;
- het huis extra schoon te maken, want resistente stafylokokken zijn gevoelig voor gangbare ontsmettingsmiddelen.
Om terugval te voorkomen draait alles om de oorzaak. Regelmatige bescherming tegen parasieten beperkt de vlooien en de allergie die ze veroorzaken: de gids over vlooienbehandeling voor honden vergelijkt de opties. Bij allergische honden of honden met plooien geeft de ISCAID aan dat regelmatige antiseptische verzorging van de risicogebieden terugval kan helpen voorkomen, soms levenslang. Droog je hond goed na het baden of zwemmen, maak de plooien in zijn gezicht schoon als hij die heeft, en ga bij de eerste bultjes langs de dierenarts.
De overige huidaandoeningen staan bij elkaar op onze pagina over huidproblemen bij de hond.




