Porady

Obroża elektryczna dla psa. Dlaczego stawiamy na więź, nie na przymus.

Collier électrique. Pourquoi nous misons sur le lien plutôt que sur la contrainte.
  • Obroża elektryczna wysyła psu nieprzyjemny impuls, wyzwalany zdalnie, przez szczekanie albo przez niewidzialną granicę.
  • Badania nie wykazują stałej przewagi nad metodami opartymi na nagrodzie, a budzą więcej wątpliwości co do dobrostanu.
  • Polska ustawa o ochronie zwierząt wymaga humanitarnego traktowania każdego zwierzęcia i zakazuje zadawania mu bólu oraz cierpień.
  • Na każdy problem, ucieczki, szczekanie, przywołanie, istnieją alternatywy, które stawiają na więź, a nie na przymus.

Szczeka, gdy tylko zamkniesz drzwi, albo przy pierwszej okazji ucieka na koniec ogrodu. Wśród proponowanych rozwiązań słyszysz o obroży, która „koryguje” te zachowania w kilka dni. Zanim zdecydujesz, warto wiedzieć, jak działa obroża elektryczna, co mówią badania i przepisy oraz jakie są inne rozwiązania. Właśnie to przedstawiamy tutaj, z pełną przejrzystością.

Czym jest obroża elektryczna dla psa?

Obroża elektryczna to obroża z modułem, który może wysłać impuls elektryczny w okolicę szyi psa. Są trzy główne rodziny:

Rodzaj Co wyzwala impuls Deklarowane zastosowanie
Obroża treningowa z pilotem Osoba, która trzyma pilota Przywołanie, przerwanie zachowania
Obroża antyszczekowa Szczekanie, wykrywane przez obrożę Ograniczenie szczekania
Obroża przeciw ucieczce Zbliżenie do niewidzialnej granicy, zakopanego przewodu albo nadajnika Powstrzymanie psa przed opuszczeniem ogrodu

Zależnie od modelu impuls często poprzedza dźwięk albo wibracja, a jego natężenie można regulować. Zasada pozostaje ta sama: powiązać zachowanie z nieprzyjemnym odczuciem, żeby pies go unikał.

Co mówią badania?

Kilka badań naukowych porównało szkolenie z obrożą elektryczną z metodami opartymi na nagrodzie. Ich wnioski są zgodne.

Skuteczność nie jest większa

Brytyjskie badanie opublikowane w 2014 r. objęło trzy grupy psów z problemami z zachowaniem, takimi jak słabe przywołanie: jedną szkoloną z obrożą elektryczną, dwie pozostałe metodami opartymi na nagrodzie. Opiekunowie ze wszystkich trzech grup zgłosili porównywalną poprawę[1].

Drugie badanie, opublikowane w 2020 r. przez część tego samego zespołu, objęło 63 psy z trudnym przywołaniem, podzielone na trzy grupy po 21. Psy szkolone przez profesjonalistów, którzy opierali się głównie na wzmocnieniu pozytywnym, lepiej reagowały na komendy „do mnie” i „siad” już przy pierwszym poleceniu i szybciej niż psy szkolone z obrożą elektryczną. Autorzy konkludują, że nic nie wskazuje, by taka obroża była potrzebna, nawet do przywołania, czyli do zastosowania, które podkreśla się najczęściej[2].

Częstsze oznaki stresu

W badaniu z 2014 r. psy z grupy z obrożą elektryczną częściej okazywały napięcie, częściej ziewały i mniej eksplorowały otoczenie. Autorzy konkludują, że obroża nie daje stałej korzyści, a budzi więcej wątpliwości co do dobrostanu[1].

Wpływ na relację z opiekunem

Holenderskie badanie z 2004 r. na psach obronnych wykazało, że psy niedawno szkolone z obrożą elektryczną częściej trzymały uszy opuszczone i wykazywały więcej zachowań związanych ze stresem, także poza sesjami. Według autorów psy te nauczyły się kojarzyć obecność opiekuna albo jego polecenia z impulsem[3]. A właśnie tę więź chcemy chronić.

Polska ustawa o ochronie zwierząt wychodzi zresztą z zasady, że każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania[4].

Skłonność do ucieczek

Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.

GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.

Poznaj lokalizator
Lokalizator GPS zamocowany na obroży psa

Jakie przepisy dotyczą obroży elektrycznej?

Przepisy różnią się w zależności od kraju. W Polsce ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami, czyli zadawania albo świadomego dopuszczania do zadawania bólu lub cierpień[5]. Czy dane urządzenie mieści się w tych ramach, zależy od sposobu jego użycia, a w razie wątpliwości warto zapytać weterynarza. Zasada humanitarnego traktowania dotyczy każdego zwierzęcia i każdej osoby, która się nim zajmuje, także szkoleniowca[4].

Niezależnie od przepisów, wybierając behawiorystę, pytaj o metody i sprzęt, którego używa. Zasady dotyczące takich urządzeń nadal się zmieniają: sprawdź przepisy obowiązujące tam, gdzie mieszkasz.

Jak rozpoznać, że pies czuje się niekomfortowo?

W przytoczonym wyżej badaniu psy szkolone z obrożą elektryczną częściej okazywały napięcie i częściej ziewały. Te sygnały należą do mowy ciała psa i warto je znać, niezależnie od tego, jaki sprzęt pies nosi. Pies, który czuje się niekomfortowo, może też znieruchomieć, odwracać wzrok, oblizywać pysk, opuszczać ogon albo kłaść uszy po sobie.

Te sygnały nie znaczą wszystkiego z osobna: ziewnięcie bywa zwykłym ziewnięciem. Liczy się ich powtarzalność i kontekst. Żeby nauczyć się je rozpoznawać, zajrzyj do naszej tabeli mowy ciała psa.

Masz już obrożę elektryczną: jak działać inaczej?

Jeśli pies nosi dziś obrożę elektryczną, możesz zmienić podejście bez poczucia winy. Kilka wskazówek:

  • Ustal problem wyjściowy: ucieczki, szczekanie, przywołanie. To jego trzeba rozwiązać, odpowiednim sposobem.
  • Skorzystaj z pomocy behawiorysty, który pracuje z nagrodą, albo weterynarza, który w razie potrzeby skieruje Cię do specjalisty od zachowania.
  • Zabezpiecz otoczenie na czas przejścia: sprawdzone ogrodzenie, zamknięta furtka, długa smycz na spacerze.
  • Daj sobie czas: nowa nauka buduje się stopniowo, we własnym tempie.

Jak dobrze wybrać behawiorystę

Jeśli korzystasz z pomocy specjalisty, kilka prostych pytań pozwala zrozumieć, jak pracuje:

  • Jakich metod używasz i jak nagradzasz psa?
  • Jak reagujesz, gdy pies nie robi tego, o co się go prosi?
  • Jakiego sprzętu używasz na zajęciach?
  • Czy mogę uczestniczyć w zajęciach i jak kontynuować pracę w domu?

Specjalista, który jasno wyjaśnia swoje podejście i angażuje Cię w pracę, to dobry znak. Żeby pójść dalej, przeczytaj nasz artykuł, jak wybrać behawiorystę psów.

Dlaczego jej nie polecamy

Nasze zadanie to chronić psy i wzmacniać więź z ich rodziną. Obroża, która opiera się na nieprzyjemnym odczuciu, jest przeciwieństwem tej idei. Badania nie przyznają jej wyraźnej przewagi, budzi wątpliwości co do dobrostanu i nie rozwiązuje przyczyny, dla której pies ucieka, szczeka albo nie wraca. Dlatego jej nie polecamy, niezależnie od zastosowania.

Nasze przekonanie jest proste: pies, który rozumie, czego się od niego oczekuje, i którego potrzeby są zaspokojone, ma mniej powodów, żeby się oddalać. A na chwile, gdy mimo wszystko się oddali, lepiej wiedzieć, gdzie jest, niż go przymuszać.

Jakie alternatywy, zależnie od problemu?

Twój pies ucieka

Zacznij od zrozumienia, co go skłania do odejścia: nuda, pociąg do suki w cieczce, strach, węch. Przyczyny ucieczek i rozwiązania opisujemy w osobnym artykule. Potem zabezpiecz teren dobrze pomyślanym ogrodzeniem fizycznym. Żeby dostać alert, gdy mimo wszystko znajdzie lukę, lokalizator GPS z wirtualnym ogrodzeniem ostrzega Cię, nie dając psu żadnego odczucia: gdy pies wyjdzie ze strefy, dostajesz powiadomienie. Żeby porównać wszystkie opcje, przeczytaj nasz przewodnik po obrożach przeciw ucieczce i ich alternatywach.

Twój pies dużo szczeka

Szczekanie ma przyczynę: nudę, samotność, strach, reakcję na hałasy albo przechodniów. Trzeba ją znaleźć, zamiast uciszać objaw. Behawiorysta albo weterynarz pomogą zrozumieć, co wywołuje szczekanie, i znaleźć odpowiednią odpowiedź.

Twój pies nie wraca na zawołanie

Przywołania uczy się i ćwiczy je cierpliwie, z nagrodami. Behawiorysta może zaproponować ćwiczenia dopasowane do psa. Żeby zrozumieć zasady nauki opartej na nagrodzie, przeczytaj nasz artykuł o pozytywnym szkoleniu psa.

Więź zamiast przymusu

Obroża nie zastąpi ani zrozumienia psa, ani bezpiecznego otoczenia. Wychodząc od jego potrzeb i dając sobie możliwość, żeby wiedzieć, gdzie pies jest, zostawiasz mu wolność, nie rezygnując ze spokoju. Jeśli ucieknie, wiesz, gdzie jest. Zajrzyj do naszych rad o ochronie psa.

Quiz : trouver votre solution anti-fugue personnalisée

Najczęstsze pytania.

Co mówi polskie prawo o obrożach elektrycznych?

Ustawa o ochronie zwierząt nakazuje humanitarne traktowanie każdego zwierzęcia i zakazuje znęcania się nad nim, czyli zadawania bólu lub cierpień. Czy konkretne urządzenie mieści się w tych ramach, zależy od jego użycia. My nie polecamy ich w żadnym przypadku, a w razie wątpliwości warto zapytać weterynarza.

Czy behawiorysta może używać obroży elektrycznej?

Zapytaj go o metody i sprzęt, jakiego używa na zajęciach. Dobry specjalista wyjaśni swoje podejście i, jeśli poprosisz, zaproponuje metody oparte na nagrodzie.

Czy obroża elektryczna sprawia psu ból?

Została zaprojektowana tak, żeby wywoływać nieprzyjemne odczucie, wystarczające, żeby pies chciał go uniknąć. Właśnie ta zasada budzi wątpliwości co do jego dobrostanu. W każdej sprawie dotyczącej skutków takich urządzeń porozmawiaj z weterynarzem.

Czy obroża wibracyjna albo dźwiękowa to dobra alternatywa?

Nie opiera się na impulsie elektrycznym, ale nadal jest sygnałem, który pies musi nauczyć się interpretować. Zanim jej użyjesz, poproś o radę behawiorystę albo weterynarza.

Źródła i bibliografia

  1. Cooper J.J. et al. — The welfare consequences and efficacy of training pet dogs with remote electronic training collars in comparison to reward based training, PLoS ONE, 2014 (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
  2. China L., Mills D.S., Cooper J.J. — Efficacy of dog training with and without remote electronic collars vs. a focus on positive reinforcement, Frontiers in Veterinary Science, 2020 (frontiersin.org)
  3. Schilder M.B.H., van der Borg J.A.M. — Training dogs with the help of the shock collar: short and long term behavioural effects, Applied Animal Behaviour Science, 2004 (caninewelfare.centers.purdue.edu)
  4. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, art. 5 — tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1580 (eli.gov.pl)
  5. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, art. 6 ust. 1a i 2 — tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1580 (eli.gov.pl)

Te informacje mają charakter poglądowy i nie zastępują porady weterynarza. Tylko on może zbadać twojego psa i czuwać nad jego zdrowiem.