- Mianem „obroży treningowych” określa się obroże zaprojektowane tak, by korygować zachowanie przez dyskomfort: zaciskowe, półzaciskowe, kolczaste, elektryczne, ze sprayem.
- Działają, sprawiając, że zachowanie staje się nieprzyjemne, ale nie uczą psa, co ma robić zamiast tego.
- Lekarze weterynarii specjalizujący się w zachowaniu zalecają metody oparte na nagrodzie, a badania pokazują, że nawet płaska obroża może wywierać ryzykowny nacisk na szyję, gdy pies ciągnie.
- Nasze stanowisko jest jasne: nie polecamy żadnej obroży, która działa przez dyskomfort, strach lub ból, niezależnie od problemu, który chcesz rozwiązać.
- W Polsce ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami, czyli zadawania albo świadomego dopuszczania do zadawania bólu lub cierpienia.
Twój pies ciągnie na smyczy, szczeka, nie wraca, skacze na ludzi, a w sklepie zoologicznym albo w internecie widzisz obroże „treningowe”, które obiecują rozwiązać problem w kilka dni. Zanim się zdecydujesz, warto wiedzieć, jak działają, jakie niosą ryzyko i jakie istnieją alternatywy. Nie chcemy wzbudzać w tobie poczucia winy, tylko dać ci informacje potrzebne do świadomego wyboru, w interesie twojego psa.
Czym jest obroża treningowa?
Pod tą nazwą kryją się bardzo różne obroże, które łączy jedno: próbują zmienić zachowanie psa, sprawiając, że odczuwa coś nieprzyjemnego (nacisk, ból, wstrząs, dźwięk, zapach) w chwili, gdy robi to, czego chcemy uniknąć.
| Rodzaj obroży | Działanie | Główne zagrożenia |
|---|---|---|
| Obroża zaciskowa (łańcuszek lub sznurek) | Zaciska się bez ograniczeń wokół szyi, gdy pies ciągnie albo gdy szarpniesz smyczą | Nacisk na tchawicę i struktury szyi, ból, ryzyko uduszenia |
| Obroża półzaciskowa (martingale) | Zaciska się, ale do granicy wyznaczonej przez ogranicznik | Mniej ryzykowna przy dobrym dopasowaniu, ale nadal wywiera nacisk na szyję |
| Obroża kolczasta („kolczatka”) | Metalowe kolce uciskają szyję, gdy obroża się zaciska | Ból, rany, uszkodzenia szyi; stres i reakcje agresywne |
| Obroża elektryczna | Wysyła impuls elektryczny, uruchamiany zdalnie lub automatycznie | Ból, stres, strach, pogorszenie relacji |
| Obroża ze sprayem (cytronela, powietrze) | Wyrzuca strumień zapachu lub powietrza pod nos | Zaskoczenie, strach; uruchamianie niezwiązane z zachowaniem, o które chodzi |
| Obroża wibracyjna lub dźwiękowa | Wydaje wibrację lub sygnał dźwiękowy | Może zaskakiwać; skuteczność bywa różna |
Obroża elektryczna doczekała się osobnego artykułu: badania i przepisy znajdziesz w naszym tekście o obroży elektrycznej.
Dlaczego są problematyczne
Nie uczą właściwego zachowania
Obroża treningowa mówi psu „nie to”, ale nigdy „zrób raczej to”. Pies, który ciągnie i czuje nacisk na szyi, nie wie przez to, że oczekujemy, by szedł przy tobie. W najlepszym razie uczy się unikać dyskomfortu, często tylko wtedy, gdy ma obrożę na szyi.
Mogą sprawiać ból
W szyi psa przebiegają tchawica, przełyk, nerwy i naczynia krwionośne. Badanie przeprowadzone w 2020 roku na Nottingham Trent University zmierzyło nacisk wywierany na model szyi przez różne obroże podczas stanowczego ciągnięcia, silnego ciągnięcia i szarpnięcia. Wynik: żadna z testowanych obroży, w tym szerokie i wyścielane modele, nie wywierała nacisku na tyle niskiego, by zmniejszyć ryzyko urazu, gdy pies ciągnie[1]. Jeśli nawet płaska obroża niesie takie ryzyko, te, które mają się zaciskać lub uciskać, logicznie je pogłębiają. RSPCA Australia wiąże obroże kolczaste z uszkodzeniami nerwów, ranami oraz urazami krtani, przełyku i tchawicy[2].
Zwiększają stres
Metody oparte na dyskomforcie lub bólu wiążą się z większym stresem u psa, a czasem z reakcjami agresywnymi[2]. Pies, który się boi, uczy się słabo i może w końcu skojarzyć ból nie ze swoim zachowaniem, lecz z tym, co w tej chwili widział: innym psem, dzieckiem, człowiekiem. Problem z ciągnięciem może wtedy przerodzić się w problem z reaktywnością.
Nie leczą przyczyny
Pies, który szczeka z nudy, ciągnie z ekscytacji albo ucieka z braku ruchu, nie zmienia swoich potrzeb dlatego, że założymy mu obrożę. Przyczyna zostaje, a zachowanie często wraca w innej postaci.
Skłonność do ucieczek
Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.
GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.
Poznaj lokalizator
Co mówią lekarze weterynarii specjalizujący się w zachowaniu
American Veterinary Society of Animal Behavior (AVSAB), skupiające lekarzy weterynarii specjalizujących się w zachowaniu zwierząt, zaleca metody oparte na nagrodzie w całym szkoleniu psów i uważa, że nie ma dowodów na to, że metody awersyjne są potrzebne[3]. Żeby zrozumieć to podejście, przeczytaj nasz artykuł o pozytywnym szkoleniu psa.
Co mówi prawo w Polsce?
Ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami. Przez znęcanie się rozumie ona zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpienia[4]. Sprzęt, który działa przez ból lub strach, budzi więc wątpliwości także z punktu widzenia przepisów. Przepisy się zmieniają: w razie wątpliwości, czy dane rozwiązanie jest dozwolone, zapytaj weterynarza.
Niezależnie od przepisów warto zadać sobie prostsze pytanie: czy to narzędzie uczy psa, co ma robić, czy tylko sprawia, że czegoś się boi?
Dlaczego nie polecamy obroży treningowych
Naszym zadaniem jest chronić psy i wzmacniać więź z ich rodziną. Obroża, która działa, sprawiając, że pies czuje nacisk, ukłucie, wstrząs albo nieprzyjemne zaskoczenie, stoi w sprzeczności z tą ideą.
- Mogą zranić: szyja to delikatna okolica, a nawet płaska obroża wywiera ryzykowny nacisk, gdy pies ciągnie.
- Niszczą zaufanie: pies może skojarzyć dyskomfort z opiekunem, ze smyczą albo z tym, co widzi wokół siebie.
- Niczego nie uczą: mówią psu, czego nie wolno, nigdy tego, co ma robić.
- Nie są potrzebne: lekarze weterynarii specjalizujący się w zachowaniu uważają, że metody oparte na nagrodzie wystarczają, także w przypadku psów trudnych.
Wolimy zaczynać od potrzeb psa: zrozumieć, dlaczego ciągnie, szczeka albo się oddala, i nauczyć go, czego od niego oczekujemy. A na te chwile, gdy mimo wszystko się oddali, lepiej wiedzieć, gdzie jest, niż go przymuszać: na tym polega sens lokalizatora GPS, który chroni, nigdy nie karząc.
Alternatywy, zależnie od problemu
Twój pies ciągnie na smyczy
Dobrze dopasowane szelki typu Y rozkładają nacisk na klatkę piersiową zamiast na szyję i sprawiają, że nauka jest wygodniejsza[1]. Połącz je z prostą metodą: zatrzymujesz się, gdy smycz się napina, idziesz dalej, gdy się rozluźnia, i nagradzasz, gdy pies idzie blisko ciebie. Pełną metodę opisujemy w artykule o tym, co robić, gdy pies ciągnie na smyczy.
Twój pies nie wraca
Pracuj nad przywołaniem z długą linką przypiętą do szelek, nagradzając każdy powrót, i trzymaj psa na smyczy tam, gdzie to konieczne. Na te chwile, gdy mimo wszystko się oddali, lokalizator GPS, który można nosić od 5 kg, pozwala go namierzyć.
Twój pies szczeka
Najpierw ustal, dlaczego szczeka: nuda, strach, alarm, frustracja, samotność. Każda przyczyna ma swoje rozwiązanie: więcej ruchu fizycznego i umysłowego, odwrażliwianie na dźwięki, nauka spokoju, praca nad samotnością.
Twój pies skacze, podgryza, nie potrafi usiedzieć w miejscu
Naucz go zachowania alternatywnego (siadanie na powitanie, podgryzanie zabawki, chodzenie na matę) i nagradzaj. Zarządzaj otoczeniem, by ograniczyć okazje do błędów.
Twój pies jest reaktywny lub agresywny
To przypadek, w którym obroża treningowa może narobić najwięcej szkód, wzmacniając strach leżący u podstaw zachowania. Skorzystaj z pomocy lekarza weterynarii specjalizującego się w zachowaniu albo trenera stosującego metody pozytywne.
A kantar?
Kantar, który przechodzi wokół pyska i za uszami, prowadzi głowę psa, zamiast wywierać nacisk na szyję. Niektórzy trenerzy używają go przy bardzo silnych psach. Wymaga bardzo stopniowego przyzwyczajania, bo wiele psów na początku go nie lubi, i nigdy nie powinien służyć do szarpnięć, które mogą uszkodzić kręgi szyjne. Zanim go użyjesz, poproś o radę specjalistę.
Używasz już obroży treningowej?
Bez poczucia winy: wielu opiekunów sięgnęło po nie za radą sprzedawcy lub bliskiej osoby, chcąc dobrze. Metodę możesz zmienić w każdej chwili:
- Zastąp ją płaską obrożą na adresówkę i szelkami na spacer.
- Wróć do podstaw w spokojnym otoczeniu, z dużą liczbą nagród.
- Zachowaj cierpliwość: bez obroży niektóre zachowania mogą na początku wrócić, zanim pies nauczy się nowego sposobu.
- Poproś o wsparcie trenera stosującego metody pozytywne, jeśli to potrzebne.
Na ogólny przegląd zajrzyj do naszego przewodnika po wychowaniu psa.



