Porady

Obroża treningowa dla psa. Co warto wiedzieć.

  • Mianem „obroży treningowych” określa się obroże zaprojektowane tak, by korygować zachowanie przez dyskomfort: zaciskowe, półzaciskowe, kolczaste, elektryczne, ze sprayem.
  • Działają, sprawiając, że zachowanie staje się nieprzyjemne, ale nie uczą psa, co ma robić zamiast tego.
  • Lekarze weterynarii specjalizujący się w zachowaniu zalecają metody oparte na nagrodzie, a badania pokazują, że nawet płaska obroża może wywierać ryzykowny nacisk na szyję, gdy pies ciągnie.
  • Nasze stanowisko jest jasne: nie polecamy żadnej obroży, która działa przez dyskomfort, strach lub ból, niezależnie od problemu, który chcesz rozwiązać.
  • W Polsce ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami, czyli zadawania albo świadomego dopuszczania do zadawania bólu lub cierpienia.

Twój pies ciągnie na smyczy, szczeka, nie wraca, skacze na ludzi, a w sklepie zoologicznym albo w internecie widzisz obroże „treningowe”, które obiecują rozwiązać problem w kilka dni. Zanim się zdecydujesz, warto wiedzieć, jak działają, jakie niosą ryzyko i jakie istnieją alternatywy. Nie chcemy wzbudzać w tobie poczucia winy, tylko dać ci informacje potrzebne do świadomego wyboru, w interesie twojego psa.

Czym jest obroża treningowa?

Pod tą nazwą kryją się bardzo różne obroże, które łączy jedno: próbują zmienić zachowanie psa, sprawiając, że odczuwa coś nieprzyjemnego (nacisk, ból, wstrząs, dźwięk, zapach) w chwili, gdy robi to, czego chcemy uniknąć.

Rodzaj obroży Działanie Główne zagrożenia
Obroża zaciskowa (łańcuszek lub sznurek) Zaciska się bez ograniczeń wokół szyi, gdy pies ciągnie albo gdy szarpniesz smyczą Nacisk na tchawicę i struktury szyi, ból, ryzyko uduszenia
Obroża półzaciskowa (martingale) Zaciska się, ale do granicy wyznaczonej przez ogranicznik Mniej ryzykowna przy dobrym dopasowaniu, ale nadal wywiera nacisk na szyję
Obroża kolczasta („kolczatka”) Metalowe kolce uciskają szyję, gdy obroża się zaciska Ból, rany, uszkodzenia szyi; stres i reakcje agresywne
Obroża elektryczna Wysyła impuls elektryczny, uruchamiany zdalnie lub automatycznie Ból, stres, strach, pogorszenie relacji
Obroża ze sprayem (cytronela, powietrze) Wyrzuca strumień zapachu lub powietrza pod nos Zaskoczenie, strach; uruchamianie niezwiązane z zachowaniem, o które chodzi
Obroża wibracyjna lub dźwiękowa Wydaje wibrację lub sygnał dźwiękowy Może zaskakiwać; skuteczność bywa różna

Obroża elektryczna doczekała się osobnego artykułu: badania i przepisy znajdziesz w naszym tekście o obroży elektrycznej.

Dlaczego są problematyczne

Nie uczą właściwego zachowania

Obroża treningowa mówi psu „nie to”, ale nigdy „zrób raczej to”. Pies, który ciągnie i czuje nacisk na szyi, nie wie przez to, że oczekujemy, by szedł przy tobie. W najlepszym razie uczy się unikać dyskomfortu, często tylko wtedy, gdy ma obrożę na szyi.

Mogą sprawiać ból

W szyi psa przebiegają tchawica, przełyk, nerwy i naczynia krwionośne. Badanie przeprowadzone w 2020 roku na Nottingham Trent University zmierzyło nacisk wywierany na model szyi przez różne obroże podczas stanowczego ciągnięcia, silnego ciągnięcia i szarpnięcia. Wynik: żadna z testowanych obroży, w tym szerokie i wyścielane modele, nie wywierała nacisku na tyle niskiego, by zmniejszyć ryzyko urazu, gdy pies ciągnie[1]. Jeśli nawet płaska obroża niesie takie ryzyko, te, które mają się zaciskać lub uciskać, logicznie je pogłębiają. RSPCA Australia wiąże obroże kolczaste z uszkodzeniami nerwów, ranami oraz urazami krtani, przełyku i tchawicy[2].

Zwiększają stres

Metody oparte na dyskomforcie lub bólu wiążą się z większym stresem u psa, a czasem z reakcjami agresywnymi[2]. Pies, który się boi, uczy się słabo i może w końcu skojarzyć ból nie ze swoim zachowaniem, lecz z tym, co w tej chwili widział: innym psem, dzieckiem, człowiekiem. Problem z ciągnięciem może wtedy przerodzić się w problem z reaktywnością.

Nie leczą przyczyny

Pies, który szczeka z nudy, ciągnie z ekscytacji albo ucieka z braku ruchu, nie zmienia swoich potrzeb dlatego, że założymy mu obrożę. Przyczyna zostaje, a zachowanie często wraca w innej postaci.

Skłonność do ucieczek

Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.

GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.

Poznaj lokalizator
Lokalizator GPS zamocowany na obroży psa

Co mówią lekarze weterynarii specjalizujący się w zachowaniu

American Veterinary Society of Animal Behavior (AVSAB), skupiające lekarzy weterynarii specjalizujących się w zachowaniu zwierząt, zaleca metody oparte na nagrodzie w całym szkoleniu psów i uważa, że nie ma dowodów na to, że metody awersyjne są potrzebne[3]. Żeby zrozumieć to podejście, przeczytaj nasz artykuł o pozytywnym szkoleniu psa.

Co mówi prawo w Polsce?

Ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami. Przez znęcanie się rozumie ona zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpienia[4]. Sprzęt, który działa przez ból lub strach, budzi więc wątpliwości także z punktu widzenia przepisów. Przepisy się zmieniają: w razie wątpliwości, czy dane rozwiązanie jest dozwolone, zapytaj weterynarza.

Niezależnie od przepisów warto zadać sobie prostsze pytanie: czy to narzędzie uczy psa, co ma robić, czy tylko sprawia, że czegoś się boi?

Dlaczego nie polecamy obroży treningowych

Naszym zadaniem jest chronić psy i wzmacniać więź z ich rodziną. Obroża, która działa, sprawiając, że pies czuje nacisk, ukłucie, wstrząs albo nieprzyjemne zaskoczenie, stoi w sprzeczności z tą ideą.

  • Mogą zranić: szyja to delikatna okolica, a nawet płaska obroża wywiera ryzykowny nacisk, gdy pies ciągnie.
  • Niszczą zaufanie: pies może skojarzyć dyskomfort z opiekunem, ze smyczą albo z tym, co widzi wokół siebie.
  • Niczego nie uczą: mówią psu, czego nie wolno, nigdy tego, co ma robić.
  • Nie są potrzebne: lekarze weterynarii specjalizujący się w zachowaniu uważają, że metody oparte na nagrodzie wystarczają, także w przypadku psów trudnych.

Wolimy zaczynać od potrzeb psa: zrozumieć, dlaczego ciągnie, szczeka albo się oddala, i nauczyć go, czego od niego oczekujemy. A na te chwile, gdy mimo wszystko się oddali, lepiej wiedzieć, gdzie jest, niż go przymuszać: na tym polega sens lokalizatora GPS, który chroni, nigdy nie karząc.

Alternatywy, zależnie od problemu

Twój pies ciągnie na smyczy

Dobrze dopasowane szelki typu Y rozkładają nacisk na klatkę piersiową zamiast na szyję i sprawiają, że nauka jest wygodniejsza[1]. Połącz je z prostą metodą: zatrzymujesz się, gdy smycz się napina, idziesz dalej, gdy się rozluźnia, i nagradzasz, gdy pies idzie blisko ciebie. Pełną metodę opisujemy w artykule o tym, co robić, gdy pies ciągnie na smyczy.

Twój pies nie wraca

Pracuj nad przywołaniem z długą linką przypiętą do szelek, nagradzając każdy powrót, i trzymaj psa na smyczy tam, gdzie to konieczne. Na te chwile, gdy mimo wszystko się oddali, lokalizator GPS, który można nosić od 5 kg, pozwala go namierzyć.

Twój pies szczeka

Najpierw ustal, dlaczego szczeka: nuda, strach, alarm, frustracja, samotność. Każda przyczyna ma swoje rozwiązanie: więcej ruchu fizycznego i umysłowego, odwrażliwianie na dźwięki, nauka spokoju, praca nad samotnością.

Twój pies skacze, podgryza, nie potrafi usiedzieć w miejscu

Naucz go zachowania alternatywnego (siadanie na powitanie, podgryzanie zabawki, chodzenie na matę) i nagradzaj. Zarządzaj otoczeniem, by ograniczyć okazje do błędów.

Twój pies jest reaktywny lub agresywny

To przypadek, w którym obroża treningowa może narobić najwięcej szkód, wzmacniając strach leżący u podstaw zachowania. Skorzystaj z pomocy lekarza weterynarii specjalizującego się w zachowaniu albo trenera stosującego metody pozytywne.

A kantar?

Kantar, który przechodzi wokół pyska i za uszami, prowadzi głowę psa, zamiast wywierać nacisk na szyję. Niektórzy trenerzy używają go przy bardzo silnych psach. Wymaga bardzo stopniowego przyzwyczajania, bo wiele psów na początku go nie lubi, i nigdy nie powinien służyć do szarpnięć, które mogą uszkodzić kręgi szyjne. Zanim go użyjesz, poproś o radę specjalistę.

Używasz już obroży treningowej?

Bez poczucia winy: wielu opiekunów sięgnęło po nie za radą sprzedawcy lub bliskiej osoby, chcąc dobrze. Metodę możesz zmienić w każdej chwili:

  1. Zastąp ją płaską obrożą na adresówkę i szelkami na spacer.
  2. Wróć do podstaw w spokojnym otoczeniu, z dużą liczbą nagród.
  3. Zachowaj cierpliwość: bez obroży niektóre zachowania mogą na początku wrócić, zanim pies nauczy się nowego sposobu.
  4. Poproś o wsparcie trenera stosującego metody pozytywne, jeśli to potrzebne.

Na ogólny przegląd zajrzyj do naszego przewodnika po wychowaniu psa.

Décryptez le langage de votre chien

Najczęstsze pytania.

Jaką obrożę treningową wybrać dla psa, który ciągnie?

Zamiast obroży treningowej lepsze są dobrze dopasowane szelki typu Y, połączone z nauką chodzenia na luźnej smyczy. Nie uciskają szyi i nie sprawiają bólu.

Czy obroża zaciskowa jest bezpieczna?

Nie ma bezpiecznej wersji obroży, która zaciska się bez ograniczeń: wywiera nacisk na tchawicę i struktury szyi, a pies nie uczy się dzięki niej, co ma robić. Lepsze są szelki i nauka oparta na nagrodzie.

Czy obroża półzaciskowa jest niebezpieczna?

Jest mniej ryzykowna niż zaciskowa, bo ogranicznik ogranicza zaciskanie. Nadal jednak wywiera nacisk na szyję, gdy pies ciągnie. Może się przydać psu, który łatwo wysuwa się z klasycznej obroży, pod warunkiem że jest dobrze dopasowana i nie służy do szarpnięć.

Czy obroża przeciwszczekowa z cytronelą to dobre rozwiązanie?

Przerywa szczekanie przez zaskoczenie, nie zajmując się jego przyczyną. Może też uruchomić się w złym momencie. Lepiej ustalić, dlaczego pies szczeka, i działać na tę przyczynę.

Czy trener psów może używać obroży treningowej?

Dobry trener, który stosuje metody pozytywne, jej nie potrzebuje. Wybierając trenera, zapytaj o stosowane metody i unikaj tych, którzy opierają się na bólu lub strachu.

Źródła i bibliografia

  1. Carter A., McNally D., Roshier A. (2020). Canine collars: an investigation of collar type and the forces applied to a simulated neck model. Vet Record (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
  2. RSPCA Australia — Are pronged collars harmful to my dog? (kb.rspca.org.au)
  3. American Veterinary Society of Animal Behavior (AVSAB) — Humane dog training position statement, 2021 (avsab.org)
  4. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, art. 6 ust. 1a i 2 (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1580) (api.sejm.gov.pl)

Ten artykuł ma charakter informacyjny. Przywołane przepisy to stan prawny z chwili redakcji artykułu. Jeśli pies ma zaburzenia zachowania, poproś o radę weterynarza lub specjalistę od zachowania.