- Pierwszy rok szczeniaka to czas wszystkich lekcji: czystość, socjalizacja, pierwsze komendy, życie w domu.
- Jego zdrowie buduje się od pierwszych tygodni: szczepienia, odrobaczanie, identyfikacja i wizyty u weterynarza.
- Potrzebuje pełnoporcjowej karmy dla szczeniąt, podawanej w kilku posiłkach, aż osiągnie dorosłe rozmiary.
- Okres od 3. tygodnia do około 3. miesiąca życia decyduje o jego równowadze: to czas, by łagodnie pokazać mu świat.
- Cierpliwość, regularność i nagrody: życzliwe wychowanie daje najlepsze efekty.
Maleńki szczeniak w domu to kłąb energii i ciekawości, dużo radości i zwykle tyle samo pytań. Co powinien jeść? Kiedy go szczepić? Jak nauczyć go czystości? Dlaczego wszystko podgryza? Do kiedy jest szczeniakiem? Ten poradnik zbiera najważniejsze rzeczy z jego pierwszego roku, krok po kroku, i odsyła do szczegółowych artykułów na każdy temat. Powstał, by pomóc Ci położyć solidne podstawy, bez presji: każdy szczeniak rozwija się we własnym tempie, a Wy poznacie się razem.
Szczeniak od narodzin do dorosłości
Mówimy o szczeniaku od narodzin aż do chwili, gdy pies osiągnie dorosłe rozmiary. Ten czas zależy głównie od wielkości: mały pies dorasta wcześniej niż pies bardzo dużej rasy, który może potrzebować nawet 2 lat, by osiągnąć docelową wagę[1]. Pierwszy rok pozostaje dla wszystkich okresem wielkich zmian.
Zanim trafi do Ciebie, szczeniak ma już sporo za sobą. Pierwsze tygodnie spędza przy matce i rodzeństwie: ssie, a potem poznaje stały pokarm w czasie odsadzania, które zwykle kończy się około 6. tygodnia. Uczy się też pierwszych zasad życia w grupie, na przykład kontrolować siłę ugryzienia w zabawie. Dlatego szczeniak nie powinien opuszczać matki przed 8. tygodniem życia. Więcej przeczytasz w naszym artykule o odsadzaniu szczeniaka.
Pierwszy rok, miesiąc po miesiącu
| Wiek | Co się dzieje | Twoje priorytety |
|---|---|---|
| 0 do 8 tygodni | Przy matce i rodzeństwie: karmienie mlekiem, odsadzanie, pierwsze odkrycia | Wybrać rzetelną hodowlę lub schronisko, przygotować jego przyjazd |
| Około 8 tygodni | Przyjazd do nowej rodziny | Pierwsza wizyta u weterynarza, czystość, rutyna |
| 2 do 3 miesięcy | Koniec okresu sensytywnego socjalizacji | Łagodne nowe doświadczenia, szczepienia, 4 posiłki dziennie |
| 3 do 4 miesięcy | Zaczynają wypadać zęby mleczne | Zabawki do gryzienia, radzenie sobie z podgryzaniem, przejście na 3 posiłki |
| Około 6 miesięcy | Stałe zęby na miejscu, szczepienie przypominające | 2 posiłki dziennie, odrobaczanie zależnie od stylu życia |
| 6 do 12 miesięcy | Rośnie, zyskuje samodzielność i czasem testuje zasady | Utrwalać wychowanie, zachować konsekwencję |
| 7 miesięcy do 2 lat | Osiąga dorosłe rozmiary, zależnie od wielkości | Przejście na karmę dla psów dorosłych |
Ogólne wskazówki, które warto dopasować z weterynarzem do rasy i wielkości szczeniaka.
Skłonność do ucieczek
Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.
GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.
Poznaj lokalizator
Przed jego przyjazdem: dobre przygotowanie
Wybór szczeniaka
Szczeniak szybko rośnie: wybieraj go, myśląc o dorosłym psie, którym się stanie. Jego wielkość, potrzeba aktywności, pielęgnacja i charakter powinny pasować do Twojego mieszkania, rytmu życia i rodziny. Pomoże Ci nasz poradnik o tym, jak przygarnąć psa, i zastanów się, co jest dla Ciebie ważne.
Przygotowanie domu
Przed wielkim dniem przygotuj posłanie, miski, obrożę lub szelki, smycz, kilka zabawek do gryzienia i karmę, którą jadł u hodowcy. Zabezpiecz też dom: kable, środki czystości, trujące rośliny i drobne przedmioty poza zasięgiem, sprawdź dostęp do schodów i ogrodu. Pełną listę znajdziesz w naszym artykule o wyprawce dla szczeniaka.
Ustalenia w rodzinie
Gdzie będzie spał? Czy będzie mógł wchodzić na kanapę? Kto wyprowadzi go rano? Ustal zasady przed jego przyjazdem: szczeniak uczy się dużo szybciej, gdy wszyscy postępują tak samo.
Pierwsze dni w domu
W dniu przyjazdu szczeniak opuszcza wszystko, co zna. Pozwól mu poznawać nowy dom we własnym tempie, pokój po pokoju, bez mnożenia wizyt i atrakcji. Od razu pokaż mu miejsce na załatwianie się, kącik do odpoczynku i miski. Zostaw jego dotychczasową karmę i wprowadź rutynę od pierwszego dnia: posiłki, wyjścia, drzemki i zabawy o stałych porach dają mu poczucie bezpieczeństwa. Formalności, podróż, pierwszy dzień: wszystko opisaliśmy w naszym poradniku o tym, jak przyjąć szczeniaka do domu.
Pierwsze noce bywają najtrudniejsze: to jego pierwsze doświadczenie samotności, z dala od matki i rodzeństwa. To normalne, że trochę popiszczy. Posłanie ustawione na początku blisko Ciebie i spokojne wyprowadzenie go, gdy potrzebuje się załatwić, pomagają mu znaleźć oparcie. Jak go wspierać, przeczytasz w artykule o szczeniaku płaczącym w nocy.
Żywienie szczeniaka
Szczeniak rośnie bardzo szybko i to, co je w okresie wzrostu, ma znaczenie. Potrzebuje pełnoporcjowej karmy przeznaczonej do wzrostu, suchej lub mokrej, dostosowanej do jego dorosłych rozmiarów: szczenięta ras dużych w szczególności wymagają karmy o kontrolowanej zawartości wapnia i energii, by nie rosły za szybko[1].
Jego żołądek jest mały, więc porcję dzieli się na 4 posiłki dziennie do około 3. miesiąca życia, potem na 3, a od 6. miesiąca na 2[2]. Podawaj je o stałych porach, zabieraj miskę, jeśli nie dojada, i zapewnij mu stały dostęp do świeżej wody. Jeśli zmieniasz karmę, rób to stopniowo, przez kilka dni.
Smakołyki przydają się w wychowaniu, o ile pozostają dodatkiem i są odliczane od jego porcji. A niektóre codzienne produkty są dla niego niebezpieczne, jak czekolada, winogrona czy cebula: trzymaj je poza zasięgiem. Wszystkie zalecenia zebraliśmy w naszym poradniku o żywieniu szczeniaka, a jak wybrać karmę, opisujemy w artykule o karmie dla szczeniaka.
Zdrowie szczeniaka
Pierwsza wizyta u weterynarza
Umów się w ciągu kilku dni po jego przyjeździe, nawet jeśli wygląda na okaz zdrowia. Weterynarz go zbada, sprawdzi identyfikację, na podstawie książeczki zdrowia podsumuje szczepienia i odrobaczanie i ułoży z Tobą kalendarz opieki. To też dobry moment, by zadać wszystkie pytania. Nasz poradnik o zdrowiu szczeniaka opisuje najważniejsze punkty pierwszego roku.
Szczepienia
Przeciwciała od matki chronią go przez kilka tygodni, a potem znikają. Przejmują je szczepionki, podawane w kilku zastrzykach w odstępach 2 do 4 tygodni, ostatni w wieku 16 tygodni lub później, a potem dawka przypominająca około 6. miesiąca życia[3]. Podstawowe szczepionki chronią przed nosówką, wirusowym zapaleniem wątroby Rubartha i parwowirozą; inne dochodzą zależnie od stylu życia. Harmonogram i środki ostrożności znajdziesz w artykule o szczepieniach szczeniaka.
Odrobaczanie
Szczeniak może zarazić się robakami jeszcze przed narodzinami, a potem przez mleko matki. Dlatego odrobacza się go od 2. tygodnia życia, co 2 tygodnie do około 8. tygodnia, a potem co miesiąc[4]. Dawka zależy od jego wagi: zważ go przed każdym podaniem. Wszystko wyjaśniamy w artykule o odrobaczaniu szczeniaka.
Identyfikacja
Najpewniejszą trwałą identyfikacją jest mikroczip, którego nie można zgubić jak obroży czy adresatki. Porozmawiaj z weterynarzem o jego wszczepieniu i dopilnuj, żeby Twoje dane kontaktowe były przypisane do numeru chipa w bazie i aktualne: dzięki nim szczeniak wróci do Ciebie, jeśli się zgubi[5]. Zasady dotyczące znakowania i rejestracji psów zależą od miejsca zamieszkania, więc zapytaj o nie weterynarza lub urząd gminy.
Zęby
Zęby mleczne wypadają około 3.–4. miesiąca życia, a stałe są na miejscu około 6. miesiąca[6]. W tym czasie musi gryźć: daj mu odpowiednie zabawki i zgłoś weterynarzowi każdy ząb mleczny, który został, gdy rośnie stały.
Oznaki, które powinny zaniepokoić
Młody szczeniak ma niewielkie rezerwy. Skontaktuj się szybko z weterynarzem, jeśli jest apatyczny, odmawia jedzenia, wymiotuje, ma biegunkę (zwłaszcza z krwią), kaszle, ma wzdęty brzuch albo wygląda, jakby go bolało. Lepszy telefon na wszelki wypadek niż zbyt późna wizyta.
Śledzenie wzrostu
Waż szczeniaka regularnie, zawsze w tych samych warunkach, i zapisuj wyniki. Krzywa wagi pokazuje, czy rośnie równomiernie: zbyt szybki przyrost, tak samo jak stanie w miejscu, warto omówić z weterynarzem. Patrz też na sylwetkę: żebra powinny dać się wyczuć pod palcami, ale nie powinny być widoczne. Do śledzenia postępów skorzystaj z naszego narzędzia: krzywa wzrostu szczeniaka.
Wychowanie szczeniaka
Zacząć od razu
Wychowanie zaczyna się od jego przyjazdu, około 8. tygodnia życia: w tym wieku może już uczyć się prostych rzeczy[7]. Nie długie lekcje, tylko sesje po kilka minut, kilka razy dziennie, z natychmiastową nagrodą, gdy robi to, czego oczekujesz. Krzyk i kara nie pomagają mu zrozumieć: szczeniak uczy się lepiej, gdy jest rozluźniony. Nasz poradnik o wychowaniu szczeniaka przedstawia jego pierwsze lekcje po kolei.
Czystość
To często pierwsze wyzwanie. Szczeniak nie potrafi długo się powstrzymywać: często przytaczana zasada mówi, że wytrzymuje mniej więcej tyle godzin, ile ma miesięcy[8]. Wyprowadzaj go po przebudzeniu, po każdym posiłku, drzemce czy zabawie, zawsze w to samo miejsce, i nagradzaj, gdy tylko się załatwi. Wypadków w domu się nie karze: sprząta się i dopasowuje rutynę. Całą metodę opisujemy w artykule o nauce czystości szczeniaka.
Podgryzanie
Szczeniak bada świat pyskiem, bawi się tak, jak bawił się z rodzeństwem, i koi dziąsła, gdy zmienia zęby. To nie agresja. Podsuń mu zabawkę, gdy tylko zbliża się do Twoich rąk, spokojnie przerwij zabawę, gdy zęby dotkną skóry, i zaplanuj drzemki: zmęczony szczeniak podgryza więcej. U większości szczeniąt podgryzanie wyraźnie słabnie między 3. a 5. miesiącem życia.
Pierwsze komendy
Imię, „siad”, przywołanie i chodzenie na smyczy to pierwsze lekcje przydatne na co dzień. Ćwicz je w zabawie, w spokojnym miejscu, zanim zaczniesz je stosować na zewnątrz. Przywołanie w szczególności wymaga miesięcy praktyki: trzymaj go na długiej lince, dopóki nie jest niezawodne.
Zostawanie samemu
Zanim trafił do Ciebie, szczeniak nigdy nie był sam. Przyzwyczajaj go od pierwszych dni, od bardzo krótkich nieobecności, gdy jesteś jeszcze w domu, a potem wydłużaj czas stopniowo, bez długich pożegnań i wylewnych powitań.
Socjalizacja: priorytet pierwszych miesięcy
Między 3. tygodniem a około 3. miesiącem życia szczeniak przechodzi okres sensytywny socjalizacji[9]: poznaje świat z ciekawością, a to, co przeżywa spokojnie w tych tygodniach, staje się dla niego „normalne” na stałe. To czas, by pokazać mu różnych ludzi, spokojne, zaszczepione psy, inne zwierzęta oraz oswajać go z dźwiękami, miejscami i zabiegami z codziennego życia.
Złota zasada: jedna nowość naraz, na początku z daleka, bez przymusu i zawsze połączona z czymś przyjemnym. Jeśli się cofa albo zastyga, spokojnie odejdź z nim i spróbuj później, z większej odległości. Nie trzeba czekać na koniec szczepień, żeby zacząć, z zachowaniem kilku środków ostrożności: weterynarz powie Ci, od kiedy to możliwe[9]. Całą metodę opisujemy w artykule o socjalizacji szczeniaka.
Ochrona na co dzień
Ciekawy i pełen energii szczeniak nie zdaje sobie jeszcze sprawy z zagrożeń. Trzymaj go na smyczy lub długiej lince podczas pierwszych spacerów, regularnie sprawdzaj, czy ogród jest dobrze ogrodzony, i bardzo wcześnie ucz przywołania. Dopilnuj, żeby zawsze miał coś, co pozwoli go zidentyfikować, i żeby Twoje dane były aktualne.
Gdy podrośnie i zacznie korzystać z swobodniejszych spacerów, lokalizator GPS przypinany do obroży może dać Ci dodatkowy spokój, dopóki jego przywołanie nie stanie się niezawodne. Można go nosić, gdy szczeniak osiągnie 5 kg. Jak działa i jak go wybrać, dowiesz się z naszego poradnika o lokalizatorze GPS dla psa.
Częste błędy pierwszego roku
- Czekanie, aż będzie większy, z wychowaniem i socjalizacją: pierwsze tygodnie są najcenniejsze.
- Oddanie mu zbyt wcześnie całego domu: im więcej przestrzeni bez nadzoru, tym więcej szkód i wypadków.
- Karanie po fakcie: nie łączy tego z zachowaniem i traci zaufanie.
- Gwałtowna zmiana karmy albo zbyt wczesne przejście na karmę dla dorosłych.
- Zaniedbanie kalendarza szczepień i odrobaczania, bardzo gęstego w pierwszych miesiącach.
- Za dużo nowości naraz: lepsze jedno udane doświadczenie niż trzy, które go przestraszą.




