- Dysplazja stawów biodrowych to wada budowy stawu biodrowego, która rozwija się w czasie wzrostu: głowa kości udowej źle osadza się w miednicy.
- Ma silny składnik dziedziczny i dotyczy głównie ras dużych, ale rolę odgrywają też żywienie i masa ciała w okresie wzrostu.
- Może ujawnić się u młodego psa albo później, pod postacią zwyrodnienia stawów.
- Potwierdzenie opiera się na badaniu i zdjęciach rentgenowskich. Dla psów rasowych przeznaczonych do hodowli istnieje oficjalne badanie przesiewowe, z ocenami od A do E.
- Rozwiązania sięgają od kontroli masy ciała i leków przeciwbólowych po operację, zależnie od wieku i ciężkości choroby.
- Przed zakupem szczeniaka dużej rasy sprawdź wyniki badań obojga rodziców.
Młody pies kołysze się podczas chodzenia, w biegu odbija się obiema tylnymi łapami naraz albo z trudem wstaje? A może rozważasz adopcję szczeniaka dużej rasy i słyszysz o dysplazji? Ta choroba niepokoi wielu opiekunów. Tymczasem pies z dysplazją może żyć wygodnie przy odpowiedniej opiece, a proste działania w okresie wzrostu ograniczają ryzyko. Oto najważniejsze informacje, by ją zrozumieć, zauważyć i podjąć działania.
Czym jest dysplazja stawów biodrowych u psa?
Staw biodrowy ma kształt kuli (głowa kości udowej) osadzonej w panewce miednicy (acetabulum). U psa z dysplazją ta kula źle pasuje: staw jest zbyt luźny, powierzchnie ścierają się nieprawidłowo i rozwija się zwyrodnienie. Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje dysplazję stawu biodrowego jako częste zaburzenie rozwoju stawów biodrowych, które z czasem prowadzi do zwyrodnienia stawów, z dziedziczną predyspozycją w wielu rasach dużych[1].
Szczenięta rodzą się ze stawami biodrowymi o pozornie prawidłowym wyglądzie: wada powstaje w czasie wzrostu, pod łącznym wpływem genów i środowiska.
Przyczyny: geny, wzrost i masa ciała
Silny składnik dziedziczny
Dysplazja przekazywana jest od rodziców szczeniętom, bez prostej reguły: uczestniczy w tym wiele genów. Badanie B. Deboutte i współpracowników, przeprowadzone na populacjach belgijskich psów asystujących i francuskich psów przewodników i opublikowane w 2024 roku, wykazało wysoką odziedziczalność luzu stawu biodrowego oraz wyraźny spadek dysplazji u szczeniąt, gdy rodzice zostali przebadani techniką mierzącą ten luz[2]. Dotyczy to głównie ras dużych, takich jak owczarek niemiecki, labrador, golden retriever, rottweiler czy berneński pies pasterski.
Żywienie i masa ciała w okresie wzrostu
Środowisko też ma znaczenie. W kluczowym badaniu opublikowanym w 2006 roku przez G. K. Smitha i współpracowników 48 labradorów obserwowano przez całe życie: połowa z nich przez całe życie dostawała porcję mniejszą o jedną czwartą niż ich rodzeństwo. Psy na diecie rozwinęły zwyrodnienie stawu biodrowego później i rzadziej: mediana wieku pierwszych objawów w rentgenie wynosiła 12 lat, wobec 6 lat w drugiej grupie[3]. Badanie to częściowo prowadzili naukowcy producenta karmy dla zwierząt.
W praktyce, u szczenięcia rasy dużej:
- wybierz karmę dla szczeniąt ras dużych i trzymaj się porcji, bez przekarmiania;
- dąż do równomiernego, a nie szybkiego wzrostu;
- unikaj suplementów wapnia, których nie przepisał weterynarz;
- unikaj mnożenia skoków, schodów i długiego biegania aż do końca wzrostu.
Aby dobrze wybrać, zajrzyj na stronę karma dla szczeniaka.
Skłonność do ucieczek
Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.
GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.
Poznaj lokalizator
Objawy dysplazji stawów biodrowych
Objawy zależą od wieku i ciężkości. Niektóre psy z dysplazją przez lata prawie nic nie pokazują.
U młodego psa, od kilku miesięcy do około roku
- kołyszący chód, zad, który się kiwa na boki;
- „króliczy skok”: obie tylne łapy odpychają się razem w biegu;
- kulawizna jednej lub obu tylnych łap, zwłaszcza po wysiłku;
- trudności z wstawaniem, wchodzeniem po schodach lub skakaniem;
- szybkie zmęczenie na spacerze, pies, który często siada.
U psa dorosłego i starszego
Dysplazja ujawnia się głównie przez wywołane przez nią zwyrodnienie stawów: sztywność po wstaniu, kulawiznę, niechęć do wysiłku, zanik mięśni ud.
Kulawizna ma też wiele innych przyczyn, na przykład zerwane więzadło kolana lub przemieszczająca się rzepka: artykuł pies kuleje omawia te przyczyny.
Dawkuj ruch tydzień po tygodniu. Czy chodzi o rosnącego młodego psa, czy o dorosłego z dysplazją, właściwa dawka aktywności to kwestia równowagi. Lokalizator GPS Jagger Lewis, którego pies może używać od 5 kg, zapisuje, spacer po spacerze, wskaźniki aktywności i snu. To konkretne wsparcie, by trzymać się programu ustalonego z weterynarzem i zgłosić mu każdą zmianę.
Jak weterynarz potwierdza dysplazję?
Weterynarz obserwuje chód, następnie porusza stawami biodrowymi, szukając bólu, trzasków lub nieprawidłowego luzu. Zdjęcia rentgenowskie miednicy, wykonywane w sedacji dla prawidłowego ułożenia, potwierdzają dysplazję i oceniają zwyrodnienie.
Oficjalne badanie przesiewowe u psów rasowych
Dla psów przeznaczonych do hodowli istnieje oficjalne badanie przesiewowe: zdjęcie rentgenowskie wykonane według ścisłego protokołu ocenia uprawniony lekarz weterynarii, który przyznaje stopień według klasyfikacji Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI), od A (stawy wolne od dysplazji) do E (dysplazja ciężka). Klasyfikację tę zaktualizowano w 2022 roku; badanie opublikowane w 2026 roku przez J. Gras i współpracowników wykazało, że większość stopni pozostała bez zmian przy nowej metodzie[4]. Minimalny wiek wykonania zdjęcia i stopnie dopuszczone do hodowli ustala krajowa organizacja kynologiczna lub klub rasy.
Przed adopcją szczeniaka rasy dużej poproś hodowcę o wyniki badań obojga rodziców. O pozostałych punktach do sprawdzenia przeczytasz w artykule, jak rozpoznać rzetelnego hodowcę.
Rozwiązania dla psa z dysplazją
Leczenie zachowawcze
Sprawdza się u wielu psów, zwłaszcza tych z niewielkimi objawami lub ze zwyrodnieniem stawów:
- prawidłowa masa ciała: to kluczowa dźwignia, by odciążyć stawy biodrowe;
- regularna i umiarkowana aktywność, na smyczy, by utrzymać mięśnie, z pływaniem, gdy to możliwe;
- weterynaryjne leki przeciwbólowe, stale lub w okresach zaostrzeń;
- fizjoterapia i rehabilitacja;
- dostosowane otoczenie: antypoślizgowe podłogi, wygodne legowisko, rampa do samochodu.
Operacja
Zależnie od wieku psa i ciężkości choroby weterynarz może zaproponować operację, często wykonywaną przez chirurga specjalistę:
- u bardzo młodego szczeniaka zabiegi, które modyfikują wzrost miednicy, by lepiej pokryć głowę kości udowej;
- u młodego psa, przed pojawieniem się zwyrodnienia, osteotomia miednicy, która zmienia ustawienie panewki stawu biodrowego;
- u psa dorosłego wszczepienie całkowitej endoprotezy stawu biodrowego, która zastępuje staw;
- w niektórych przypadkach usunięcie głowy kości udowej, po którym organizm tworzy staw rzekomy.
Każda opcja ma swoje wskazania, koszt i okres rekonwalescencji. Weterynarz pokieruje cię, dobierając rozwiązanie do twojego psa.
Dysplazja a zakup szczeniaka
Dziedziczność dysplazji jest umiarkowana do wysokiej: w norweskim badaniu obejmującym dziewięć ras wyniosła od 0,254 do 0,580, zależnie od rasy[5]. Dlatego wyniki badań obojga rodziców to pierwszy argument przy wyborze szczeniaka. Zanim go kupisz, poproś hodowcę o te wyniki i spisz warunki w umowie. Zasady odpowiedzialności sprzedającego za wady zwierzęcia mają ściśle określone terminy i warunki: jeśli to cię dotyczy, zachowaj wszystkie dokumenty (wyniki badań, zdjęcia rentgenowskie, umowę) i skonsultuj się z prawnikiem. Sprawdź też warunki swojego ubezpieczenia zdrowotnego psa, jeśli je masz.



