Porady

Dysplazja stawów biodrowych u psa. Zrozum, wykryj, złagodź.

  • Dysplazja stawów biodrowych to wada budowy stawu biodrowego, która rozwija się w czasie wzrostu: głowa kości udowej źle osadza się w miednicy.
  • Ma silny składnik dziedziczny i dotyczy głównie ras dużych, ale rolę odgrywają też żywienie i masa ciała w okresie wzrostu.
  • Może ujawnić się u młodego psa albo później, pod postacią zwyrodnienia stawów.
  • Potwierdzenie opiera się na badaniu i zdjęciach rentgenowskich. Dla psów rasowych przeznaczonych do hodowli istnieje oficjalne badanie przesiewowe, z ocenami od A do E.
  • Rozwiązania sięgają od kontroli masy ciała i leków przeciwbólowych po operację, zależnie od wieku i ciężkości choroby.
  • Przed zakupem szczeniaka dużej rasy sprawdź wyniki badań obojga rodziców.

Młody pies kołysze się podczas chodzenia, w biegu odbija się obiema tylnymi łapami naraz albo z trudem wstaje? A może rozważasz adopcję szczeniaka dużej rasy i słyszysz o dysplazji? Ta choroba niepokoi wielu opiekunów. Tymczasem pies z dysplazją może żyć wygodnie przy odpowiedniej opiece, a proste działania w okresie wzrostu ograniczają ryzyko. Oto najważniejsze informacje, by ją zrozumieć, zauważyć i podjąć działania.

Czym jest dysplazja stawów biodrowych u psa?

Staw biodrowy ma kształt kuli (głowa kości udowej) osadzonej w panewce miednicy (acetabulum). U psa z dysplazją ta kula źle pasuje: staw jest zbyt luźny, powierzchnie ścierają się nieprawidłowo i rozwija się zwyrodnienie. Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje dysplazję stawu biodrowego jako częste zaburzenie rozwoju stawów biodrowych, które z czasem prowadzi do zwyrodnienia stawów, z dziedziczną predyspozycją w wielu rasach dużych[1].

Szczenięta rodzą się ze stawami biodrowymi o pozornie prawidłowym wyglądzie: wada powstaje w czasie wzrostu, pod łącznym wpływem genów i środowiska.

Przyczyny: geny, wzrost i masa ciała

Silny składnik dziedziczny

Dysplazja przekazywana jest od rodziców szczeniętom, bez prostej reguły: uczestniczy w tym wiele genów. Badanie B. Deboutte i współpracowników, przeprowadzone na populacjach belgijskich psów asystujących i francuskich psów przewodników i opublikowane w 2024 roku, wykazało wysoką odziedziczalność luzu stawu biodrowego oraz wyraźny spadek dysplazji u szczeniąt, gdy rodzice zostali przebadani techniką mierzącą ten luz[2]. Dotyczy to głównie ras dużych, takich jak owczarek niemiecki, labrador, golden retriever, rottweiler czy berneński pies pasterski.

Żywienie i masa ciała w okresie wzrostu

Środowisko też ma znaczenie. W kluczowym badaniu opublikowanym w 2006 roku przez G. K. Smitha i współpracowników 48 labradorów obserwowano przez całe życie: połowa z nich przez całe życie dostawała porcję mniejszą o jedną czwartą niż ich rodzeństwo. Psy na diecie rozwinęły zwyrodnienie stawu biodrowego później i rzadziej: mediana wieku pierwszych objawów w rentgenie wynosiła 12 lat, wobec 6 lat w drugiej grupie[3]. Badanie to częściowo prowadzili naukowcy producenta karmy dla zwierząt.

W praktyce, u szczenięcia rasy dużej:

  • wybierz karmę dla szczeniąt ras dużych i trzymaj się porcji, bez przekarmiania;
  • dąż do równomiernego, a nie szybkiego wzrostu;
  • unikaj suplementów wapnia, których nie przepisał weterynarz;
  • unikaj mnożenia skoków, schodów i długiego biegania aż do końca wzrostu.

Aby dobrze wybrać, zajrzyj na stronę karma dla szczeniaka.

Skłonność do ucieczek

Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.

GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.

Poznaj lokalizator
Lokalizator GPS zamocowany na obroży psa

Objawy dysplazji stawów biodrowych

Objawy zależą od wieku i ciężkości. Niektóre psy z dysplazją przez lata prawie nic nie pokazują.

U młodego psa, od kilku miesięcy do około roku

  • kołyszący chód, zad, który się kiwa na boki;
  • „króliczy skok”: obie tylne łapy odpychają się razem w biegu;
  • kulawizna jednej lub obu tylnych łap, zwłaszcza po wysiłku;
  • trudności z wstawaniem, wchodzeniem po schodach lub skakaniem;
  • szybkie zmęczenie na spacerze, pies, który często siada.

U psa dorosłego i starszego

Dysplazja ujawnia się głównie przez wywołane przez nią zwyrodnienie stawów: sztywność po wstaniu, kulawiznę, niechęć do wysiłku, zanik mięśni ud.

Kulawizna ma też wiele innych przyczyn, na przykład zerwane więzadło kolana lub przemieszczająca się rzepka: artykuł pies kuleje omawia te przyczyny.

Dawkuj ruch tydzień po tygodniu. Czy chodzi o rosnącego młodego psa, czy o dorosłego z dysplazją, właściwa dawka aktywności to kwestia równowagi. Lokalizator GPS Jagger Lewis, którego pies może używać od 5 kg, zapisuje, spacer po spacerze, wskaźniki aktywności i snu. To konkretne wsparcie, by trzymać się programu ustalonego z weterynarzem i zgłosić mu każdą zmianę.

Jak weterynarz potwierdza dysplazję?

Weterynarz obserwuje chód, następnie porusza stawami biodrowymi, szukając bólu, trzasków lub nieprawidłowego luzu. Zdjęcia rentgenowskie miednicy, wykonywane w sedacji dla prawidłowego ułożenia, potwierdzają dysplazję i oceniają zwyrodnienie.

Oficjalne badanie przesiewowe u psów rasowych

Dla psów przeznaczonych do hodowli istnieje oficjalne badanie przesiewowe: zdjęcie rentgenowskie wykonane według ścisłego protokołu ocenia uprawniony lekarz weterynarii, który przyznaje stopień według klasyfikacji Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI), od A (stawy wolne od dysplazji) do E (dysplazja ciężka). Klasyfikację tę zaktualizowano w 2022 roku; badanie opublikowane w 2026 roku przez J. Gras i współpracowników wykazało, że większość stopni pozostała bez zmian przy nowej metodzie[4]. Minimalny wiek wykonania zdjęcia i stopnie dopuszczone do hodowli ustala krajowa organizacja kynologiczna lub klub rasy.

Przed adopcją szczeniaka rasy dużej poproś hodowcę o wyniki badań obojga rodziców. O pozostałych punktach do sprawdzenia przeczytasz w artykule, jak rozpoznać rzetelnego hodowcę.

Rozwiązania dla psa z dysplazją

Leczenie zachowawcze

Sprawdza się u wielu psów, zwłaszcza tych z niewielkimi objawami lub ze zwyrodnieniem stawów:

  • prawidłowa masa ciała: to kluczowa dźwignia, by odciążyć stawy biodrowe;
  • regularna i umiarkowana aktywność, na smyczy, by utrzymać mięśnie, z pływaniem, gdy to możliwe;
  • weterynaryjne leki przeciwbólowe, stale lub w okresach zaostrzeń;
  • fizjoterapia i rehabilitacja;
  • dostosowane otoczenie: antypoślizgowe podłogi, wygodne legowisko, rampa do samochodu.

Operacja

Zależnie od wieku psa i ciężkości choroby weterynarz może zaproponować operację, często wykonywaną przez chirurga specjalistę:

  • u bardzo młodego szczeniaka zabiegi, które modyfikują wzrost miednicy, by lepiej pokryć głowę kości udowej;
  • u młodego psa, przed pojawieniem się zwyrodnienia, osteotomia miednicy, która zmienia ustawienie panewki stawu biodrowego;
  • u psa dorosłego wszczepienie całkowitej endoprotezy stawu biodrowego, która zastępuje staw;
  • w niektórych przypadkach usunięcie głowy kości udowej, po którym organizm tworzy staw rzekomy.

Każda opcja ma swoje wskazania, koszt i okres rekonwalescencji. Weterynarz pokieruje cię, dobierając rozwiązanie do twojego psa.

Dysplazja a zakup szczeniaka

Dziedziczność dysplazji jest umiarkowana do wysokiej: w norweskim badaniu obejmującym dziewięć ras wyniosła od 0,254 do 0,580, zależnie od rasy[5]. Dlatego wyniki badań obojga rodziców to pierwszy argument przy wyborze szczeniaka. Zanim go kupisz, poproś hodowcę o te wyniki i spisz warunki w umowie. Zasady odpowiedzialności sprzedającego za wady zwierzęcia mają ściśle określone terminy i warunki: jeśli to cię dotyczy, zachowaj wszystkie dokumenty (wyniki badań, zdjęcia rentgenowskie, umowę) i skonsultuj się z prawnikiem. Sprawdź też warunki swojego ubezpieczenia zdrowotnego psa, jeśli je masz.

Jaki pies do ciebie pasuje? Rozwiąż test

Najczęstsze pytania.

Czy pies z dysplazją może żyć normalnie?

Tak, wiele psów z dysplazją żyje długo i wygodnie, zwłaszcza jeśli zachowują szczupłą sylwetkę i regularnie się ruszają, we własnym tempie, z leczeniem bólu, jeśli to potrzebne.

W jakim wieku widać pierwsze objawy dysplazji u psa?

Czasem już po kilku miesiącach, w okresie wzrostu. U innych psów objawy pojawiają się dopiero w wieku dorosłym, wraz ze zwyrodnieniem stawów.

Czy dysplazja stawów biodrowych boli psa?

Może boleć, zwłaszcza w czasie zaostrzeń zwyrodnienia lub po dużym wysiłku. Psy jednak słabo okazują ból: pies, który z trudem wstaje, odmawia skakania lub skraca spacery, prawdopodobnie cierpi. Weterynaryjne leki przeciwbólowe w połączeniu z kontrolą masy ciała wyraźnie poprawiają jego komfort.

Czy małe psy mogą mieć dysplazję stawów biodrowych?

To możliwe, ale dotyczy głównie ras dużych. U małych psów kulawizna tylnej łapy ma często inne przyczyny, takie jak zwichnięcie rzepki.

Czy można zapobiec dysplazji stawów biodrowych?

Nie da się wyeliminować ryzyka genetycznego, ale można je zmniejszyć: wybierz szczeniaka pochodzącego od przebadanych rodziców, unikaj przekarmiania w okresie wzrostu i dawkuj ruch.

Źródła i bibliografia

  1. Hanson R. R. — Congenital and Inherited Disorders of Bones, Joints, and Muscles in Dogs, MSD Veterinary Manual (wersja dla właścicieli), pełny przegląd marzec 2018, aktualizacja wrzesień 2024 (msdvetmanual.com)
  2. Deboutte B., Vandekerckhove L., Stock E. et al. — The utilization of the Vezzoni modified Badertscher distension device in breeding programs: heritability estimates and effect on the hip dysplasia prevalence, PLoS One, 2024, 19(8):e0308984 (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
  3. Smith G. K., Paster E. R., Powers M. Y. et al. — Lifelong diet restriction and radiographic evidence of osteoarthritis of the hip joint in dogs, Journal of the American Veterinary Medical Association, 2006, 229(5):690-693 (europepmc.org)
  4. Gras J., Goyenvalle É., Jourdain M. et al. — The updated 2022 Fédération Cynologique Internationale method may lead to changes in hip dysplasia grading in some dogs, American Journal of Veterinary Research, 2026 (europepmc.org)
  5. Berg J. A., Sævik B. K., Trangerud C., Madsen P., Lingaas F. — Genetic analyses of lumbosacral transitional vertebra and hip dysplasia in nine dog breeds in Norway, Acta Veterinaria Scandinavica, 2025, 67:25 (europepmc.org)

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynarza. Młody pies, który kuleje lub dziwnie porusza zadem, powinien zostać zbadany.