- Kulawizna nie jest chorobą samą w sobie: to sygnał, że łapa boli albo nie działa tak, jak powinna.
- Przyczyny sięgają od zwykłego kolca w opuszce po zerwanie więzadła, zwichnięcie rzepki, dysplazję czy artrozę.
- Pies, który w ogóle nie opiera łapy, ma łapę zniekształconą, opuchniętą albo krwawiącą, powinien trafić do weterynarza jeszcze tego samego dnia.
- Lekka kulawizna, która nie mija po jednym lub dwóch dniach odpoczynku albo wraca, także wymaga wizyty.
- Nigdy nie podawaj leków przeciwzapalnych ani przeciwbólowych przeznaczonych dla ludzi.
- U szczenięcia dużej rasy kulawizna w okresie wzrostu zawsze powinna zostać zbadana.
Po powrocie ze spaceru pies unosi tylną łapę, truchta na trzech nogach albo wstaje sztywno po drzemce? Kulawizna niepokoi, tym bardziej że psy często znoszą ból bez skargi. Czasem przyczynę widać od razu: kolec, złamany pazur. Czasem leży głębiej. Oto jak obserwować psa, rozpoznać objawy wymagające szybkiej wizyty i zrozumieć, czego będzie szukał weterynarz.
Czym jest kulawizna?
Podręcznik weterynaryjny MSD przypomina, że kulawizna jest objawem, a nie chorobą: może wskazywać na problem z kośćmi, stawami, mięśniami, ścięgnami lub nerwami[1]. Pies unika obciążania bolącej łapy, co zmienia jego chód.
Możesz zauważyć:
- łapę, która ledwo dotyka podłoża albo jest cały czas uniesiona;
- krótsze kroki po jednej stronie;
- kiwanie głową przy każdym kroku;
- sztywność po wstaniu, która mija po kilku minutach marszu;
- trudność z wskakiwaniem do samochodu, wchodzeniem po schodach lub na kanapę;
- uporczywe wylizywanie łapy albo stawu.
Łapa przednia czy tylna?
Podręcznik weterynaryjny MSD podaje przydatną wskazówkę: gdy boli łapa przednia, pies unosi głowę w chwili, gdy stawia tę łapę; gdy boli tylna, raczej opuszcza głowę w momencie obciążenia[1]. Nagranie psa idącego i truchtającego po prostej, z przodu, z tyłu i z boku, bardzo pomaga weterynarzowi, zwłaszcza jeśli w gabinecie kulawizny nie widać.
Częste przyczyny kulawizny
Uraz łapy
To często pierwsza rzecz do sprawdzenia: przecięcie lub oparzenie opuszki, kolec, kawałek szkła, złamany lub wyrwany pazur, ukąszenie owada. Kłosek wbity między palce także może powodować kulawiznę i uporczywe wylizywanie. Żeby uniknąć tej pułapki, przeczytaj nasze wskazówki o kłosku u psa.
Skręcenie, uderzenie lub złamanie
Upadek, nieostrożny ruch podczas zabawy albo wypadek mogą spowodować skręcenie, zwichnięcie lub złamanie. Nagła kulawizna po urazie, łapa zwisająca lub ustawiona pod nienaturalnym kątem, duży obrzęk: to sytuacje pilne.
Zerwanie więzadła krzyżowego
Więzadło krzyżowe przednie stabilizuje kolano. Jego zerwanie powoduje kulawiznę tylnej łapy, czasem nagłą, czasem narastającą stopniowo. Fiona Taylor-Brown i współpracownicy z Royal Veterinary College (program VetCompass) przeanalizowali dokumentację ponad 170 000 psów leczonych w Anglii: około 0,56% miało takie rozpoznanie[2]. Rottweilery, westie, golden retrievery, yorkshire terriery i staffordshire bull terriery chorowały częściej niż mieszańce, podobnie jak psy powyżej 3. roku życia i cięższe psy w obrębie tej samej rasy[2]. Około dwóch trzecich psów z badania zoperowano.
Zwichnięcie rzepki
Rzepka wyskakuje ze swojego rowka, przez co pies przez kilka kroków podskakuje na trzech łapach, po czym rusza normalnie. Inne badanie VetCompass, prowadzone przez Dana O'Neilla na ponad 210 000 psów, wykazało częstość 1,3%[3]. Małe rasy są nadreprezentowane: szpic miniaturowy, chihuahua, yorkshire terrier i buldog francuski miały ryzyko około pięć do sześciu razy wyższe niż mieszańce[3].
Dysplazja stawu biodrowego lub łokciowego
W dysplazji stawu biodrowego głowa kości udowej źle pasuje do panewki w miednicy, co prowadzi do artrozy. Podręcznik weterynaryjny MSD wskazuje, że u wielu dużych ras skłonność może być dziedziczna[4]. Nasz artykuł o dysplazji stawu biodrowego opisuje objawy i sposoby postępowania.
Artroza
U starszego psa, a wcześniej po dysplazji lub urazie stawu, zużycie chrząstki powoduje sztywność po przebudzeniu, kulawiznę po wysiłku i niechęć do skakania. To nie jest „po prostu wiek”: ból można złagodzić. Zajrzyj do naszego artykułu o artrozie u psa i do poradnika o tym, jak towarzyszyć starzejącemu się psu.
Inne przyczyny
Kulawizna może też wynikać z problemu z kręgosłupem lub nerwami, z zakażenia, z choroby przenoszonej przez kleszcze albo, rzadziej, z guza kości, zwłaszcza u starszych psów dużych ras. Kulawizna, która przechodzi z jednej łapy na drugą i towarzyszy jej gorączka lub osłabienie, wymaga szybkiej wizyty.
Skłonność do ucieczek
Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.
GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.
Poznaj lokalizator
Kiedy iść do weterynarza?
Bez zwłoki, jeśli pies:
- w ogóle nie opiera łapy;
- ma łapę zniekształconą, zwisającą albo ustawioną pod nienaturalnym kątem;
- ma głęboką ranę, która krwawi, albo widoczną kość;
- ma bardzo opuchnięty, ciepły lub bardzo bolesny staw;
- kuleje po upadku, wypadku lub bójce;
- wlecze jedną lub kilka łap, z trudem się podnosi albo piszczy przy dotyku;
- ma gorączkę, jest apatyczny albo przestał jeść.
W ciągu kilku dni, jeśli:
- lekka kulawizna nie ustępuje po jednym lub dwóch dniach odpoczynku;
- wraca regularnie, na przykład po długich spacerach;
- pies jest sztywny po wstaniu albo waha się przed skokiem.
Inne sygnały, na które trzeba zwrócić uwagę, opisaliśmy w artykule jak rozpoznać, że pies jest chory.
Co robić do czasu wizyty
- obejrzyj łapę spokojnie, w dobrze oświetlonym miejscu: między palcami, pod opuszkami, pazury. Jeśli pies bardzo cierpi, nie nalegaj, bo z bólu może ugryźć nawet łagodny pies;
- usuń powierzchowny kolec, jeśli wychodzi łatwo, a potem przemyj miejsce; przy wbitym kłosku lub przedmiocie nie ciągnij, tylko jedź do weterynarza;
- zapewnij mu odpoczynek: krótkie wyjścia na smyczy na potrzeby, bez biegania, skakania i, jeśli to możliwe, bez schodów;
- nie podawaj żadnych leków dla ludzi. Zespół z Instytutu Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie wskazuje, że wśród niesteroidowych leków przeciwzapalnych zatrucia psów dotyczą najczęściej ibuprofenu, karprofenu i kwasu acetylosalicylowego, a leki te mogą powodować owrzodzenia przewodu pokarmowego oraz uszkodzenie wątroby i nerek[5];
- zapisz obserwacje: która łapa, od kiedy, po jakim zdarzeniu, czy kulawizna zmienia się w ciągu dnia.
Rany i inne zasady pierwszej pomocy opisujemy w dziale zasady pierwszej pomocy.
Badanie u weterynarza
Według Podręcznika weterynaryjnego MSD weterynarz obserwuje psa w spoczynku, podczas wstawania i w ruchu, żeby ustalić, która łapa jest dotknięta. Następnie palpacyjnie bada kości, stawy i mięśnie, szukając obrzęku, bolesności, niestabilności, trzeszczenia, ograniczenia ruchomości lub zaniku mięśni. Badanie uzupełniają zdjęcia rentgenowskie, czasem USG lub tomografia. Często potrzebna jest sedacja, aby obrazy były dobrej jakości, a badanie pozostało komfortowe dla psa.
Leczenie zależy od przyczyny: opatrzenie rany, ścisły odpoczynek, weterynaryjne leki przeciwzapalne, fizjoterapia, kontrola masy ciała albo operacja. Łagodzenie bólu jest pełnoprawną częścią terapii, a Podręcznik weterynaryjny MSD podkreśla, jak ważne jest dokładne stosowanie się do zaleceń. Jeśli rozważasz suplement diety na stawy, omów to z weterynarzem: nie zastępuje on leczenia.
Odpoczynek zalecony, aktywność do dawkowania. Po kulawiźnie lub operacji weterynarz często zaleca bardzo stopniowy powrót do aktywności. Wskaźniki aktywności i snu z lokalizatora GPS Jagger Lewis, przeznaczonego dla psów od 5 kg, pokazują tydzień po tygodniu, jak przebiega ten powrót. Dzięki temu możesz zgłosić weterynarzowi każdą nieoczekiwaną zmianę.
Szczenię, które kuleje
Szczenię może kuleć po poślizgnięciu się albo zbyt gwałtownej zabawie z kolegą i wrócić do formy w jeden dzień. Jednak w okresie wzrostu jego kości i stawy są delikatne. Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje na przykład osteochondrozę, czyli zaburzenie tworzenia chrząstki, które dotyka głównie duże i bardzo duże rasy między 4. a 8. miesiącem życia, gdy pies bardzo szybko rośnie[4]. Dotyczy ona stawu barkowego, łokciowego, kolanowego i skokowego. Pierwsze objawy dysplazji mogą pojawić się także w pierwszym roku życia.
U szczenięcia kulawizna, która trwa dłużej niż 48 godzin, wraca albo dotyczy kilku łap, powinna więc zostać zbadana. Żeby chronić jego stawy, unikaj powtarzanych skoków, wielu schodów i długiego biegania, dopóki nie skończy rosnąć, i trzymaj się porcji dopasowanej do jego rasy. Pozostałe etapy pierwszego roku opisujemy w artykule zdrowie szczenięcia.




