Porady

Leptospiroza u psa. Jak rozpoznać, leczyć i zapobiegać.

  • Leptospiroza to choroba bakteryjna wywoływana przez bakterie z rodzaju Leptospira. Może dotyczyć psa, wielu zwierząt i człowieka.
  • Pies zaraża się głównie przez kontakt z wodą lub podłożem zanieczyszczonym moczem zwierząt nosicieli, zwłaszcza gryzoni.
  • Atakuje głównie nerki i wątrobę. Objawy sięgają od zwykłego zmęczenia po ciężką niewydolność nerek lub wątroby.
  • Leczy się ją antybiotykami i opieką podtrzymującą, tym skuteczniej, im wcześniej zacznie się terapię.
  • Składnik szczepionki przeciwko leptospirozie, oznaczany literą L w skrócie DHPPiL, wymaga corocznej dawki przypominającej.
  • Jeśli pies jest chory, kilka prostych zasad higieny chroni całą rodzinę.

Twój pies uwielbia się kąpać w stawach, pić z kałuż albo towarzyszyć myśliwym na mokradłach? Jest wtedy narażony na leptospirozę, którą weterynarze często nazywają „lepto”. Ta choroba bakteryjna może być dla niego ciężka, a przenosi się też na człowieka. Dobra wiadomość: dobrze się jej zapobiega. Oto jak ją rozpoznać, jak zareagować i jak chronić psa oraz bliskich.

Czym jest leptospiroza?

Leptospirozę wywołują bakterie o kształcie spirali, leptospiry. Istnieje ich bardzo wiele odmian, zwanych serowarami. Podręcznik weterynaryjny MSD przypomina, że może zachorować prawie każdy ssak, także człowiek, a zakażenie sięga od postaci niezauważonej po ciężką chorobę atakującą kilka narządów[1].

Niektóre zwierzęta nie chorują, ale przechowują te bakterie w nerkach i wydalają je z moczem: to rezerwuary. Należą do nich gryzonie, takie jak szczury. Leptospiry długo przeżywają potem w wodzie słodkiej i na wilgotnym podłożu.

Jak pies się zaraża?

Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje kilka dróg zakażenia:

  • przez kontakt z zanieczyszczoną wodą lub moczem: kałuże, stawy, rzeki, rowy;
  • przez ranę, ugryzienie albo skórę uszkodzoną lub rozmiękłą od wody;
  • przez zjedzenie zakażonego zwierzęcia lub padliny;
  • rzadziej, podczas porodu.

Konsensus Amerykańskiego Kolegium Interny Weterynaryjnej (ACVIM), opublikowany w 2023 roku pod kierunkiem Jane Sykes, podkreśla, że choroba jest częstsza w regionach deszczowych i ciepłych, ale może też wystąpić w mieście i o każdej porze roku. Zaznacza, że dotyka także małe psy miejskie, szczenięta już od 11. tygodnia życia i psy starsze. Innymi słowy, zagrożone mogą być wszystkie psy, nie tylko wiejskie.

Psy myśliwskie, szczególnie narażone

Psy myśliwskie łączą wiele sytuacji ryzykownych: mokradła, rowy, cieki wodne, kontakt ze zwierzyną i gryzoniami, drobne rany na łapach. Psy, które często pływają albo mieszkają przy gospodarstwie, są w takiej samej sytuacji. Dla nich coroczne szczepienie jest szczególnie ważne, podobnie jak spokojny powrót z przepłukaniem i oględzinami po wyjściu.

Na polowaniu i na spacerze, wiedz, gdzie on jest. Pies, który idzie tropem, może pobiec nad staw albo do rowu, a Ty tego nie zobaczysz. Gdy waży pięć kilogramów, może nosić lokalizator GPS Jagger Lewis, który pokazuje jego pozycję w czasie rzeczywistym, żebyś mógł go przywołać albo do niego dojść. Wskaźniki aktywności i snu pomagają też zauważyć w kolejnych dniach nietypowe zmęczenie psa: to informacja do przekazania weterynarzowi.

Skłonność do ucieczek

Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.

GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.

Poznaj lokalizator
Lokalizator GPS zamocowany na obroży psa

Objawy leptospirozy

Leptospiroza może przejść niezauważona albo zacząć się gwałtownie. Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje częstą postać, która zaczyna się od uszkodzenia nerek. Możesz zauważyć:

  • zmęczenie, apatię, brak apetytu, gorączkę;
  • wymioty, biegunkę, odwodnienie;
  • ból pleców lub brzucha, sztywność, niechęć do ruchu, drżenie;
  • psa, który pije i oddaje mocz znacznie więcej, albo przeciwnie, prawie nie oddaje moczu;
  • zażółcenie dziąseł, białek oczu lub skóry, objaw uszkodzenia wątroby;
  • krwawienia: drobne plamki na dziąsłach, krwawienie z nosa, krew w kale lub w wymiocinach;
  • kaszel albo trudności z oddychaniem;
  • zaczerwienione oczy.

Niektóre postacie atakują płuca i powodują krwawienia płucne, które zagrażają życiu psa. Nerki mogą też pozostać uszkodzone, z przejściem w przewlekłą niewydolność nerek.

Inne choroby dają te same objawy. Nasze artykuły o wymiotach u psa i o psie, który dużo pije opisują inne możliwe przyczyny. Ale jeśli pies jest apatyczny po kąpieli albo wyjściu w miejsce wilgotne, powiedz o tym weterynarzowi: to cenna informacja.

Kiedy iść do weterynarza?

Zadzwoń do weterynarza jeszcze tego samego dnia, jeśli pies:

  • jest apatyczny, ma gorączkę i przestał jeść, zwłaszcza w dniach po kąpieli albo wyjściu na tereny podmokłe;
  • wymiotuje wielokrotnie;
  • oddaje znacznie mniej moczu albo wcale;
  • ma żółte dziąsła lub białka oczu;
  • krwawi z nosa, ma krew w kale lub czerwone plamki na dziąsłach;
  • oddycha z trudem.

Badania i leczenie

Weterynarz opiera się na objawach, wywiadzie, badaniach krwi i badaniu moczu. Swoiste testy wykrywają bakterię we krwi lub w moczu albo przeciwciała wytworzone przez psa. USG lub zdjęcia rentgenowskie pomagają ocenić dotknięte narządy.

Leczenie łączy antybiotyki, które eliminują bakterię i ograniczają jej obecność w nerkach, z opieką podtrzymującą: kroplówką, lekami przeciw wymiotom, żywieniem, często w szpitalu. Konsensus ACVIM zaleca leczenie antybiotykami każdego psa z podejrzeniem choroby, bez czekania na potwierdzenie, ze względu na ciężkość choroby i ryzyko zakażenia człowieka[2]. W ciężkich postaciach nerkowych w niektórych wyspecjalizowanych ośrodkach można zaproponować dializę, na czas, w którym nerki się regenerują.

Rokowanie zależy od dotkniętych narządów i od tego, jak szybko rozpoczęto leczenie. Weterynarz powie Ci więcej, zależnie od stanu psa.

Leptospiroza: ochrona rodziny

Leptospiroza jest zoonozą: może przejść ze zwierzęcia na człowieka. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w Europie występuje głównie w regionach śródziemnomorskich i wschodnioeuropejskich, a do głównych grup ryzyka należą osoby pracujące ze zwierzętami, czyli rolnicy, weterynarze i pracownicy kanalizacji; ogniska notowano też wśród osób korzystających z rekreacji w wodzie[3]. Ludzie zwykle zarażają się przez kontakt z moczem, także przez spierzchniętą skórę i błony śluzowe oczu, nosa i ust.

Jeśli pies ma leptospirozę albo jest podejrzany, Podręcznik weterynaryjny MSD radzi:

  • unikać kontaktu z jego moczem i krwią;
  • nosić rękawiczki przy sprzątaniu moczu i dezynfekować zwykłym środkiem dezynfekcyjnym;
  • wyprowadzać go na załatwianie w miejsce łatwe do wyczyszczenia, z dala od miejsc zabaw dzieci;
  • dokładnie myć ręce po kontakcie z nim, przynajmniej do końca antybiotykoterapii;
  • skonsultować się z lekarzem, jeśli masz obawy o swoje zdrowie, zgłaszając chorobę psa.

Osoby w ciąży, starsze lub z osłabioną odpornością powinny zachować szczególną ostrożność.

Szczepionka przeciwko leptospirozie

Dostępne szczepionki chronią przed kilkoma serowarami, ale nie przed wszystkimi. Podręcznik weterynaryjny MSD wskazuje, że szczepionki obejmują cztery typy częste u psów, a szczepienie zwykle powtarza się co roku[1]. W przeciwieństwie do szczepionek przeciwko nosówce czy parwowirozie odporność nie utrzymuje się trzech lat: liczy się coroczna dawka przypominająca.

Według zaleceń WSAVA z 2024 roku szczepionkę zaleca się tam, gdzie choroba krąży[4]; weterynarz oceni sytuację w Twojej okolicy i trybie życia psa. Konsensus ACVIM idzie dalej i zaleca coroczne szczepienie wszystkich psów od 12. tygodnia życia, niezależnie od rasy, wieku i trybu życia, szczepionkami obejmującymi szeroki zakres serowarów[2]. Rytm dawek przypominających opisujemy w artykule o szczepieniach psa.

U szczenięcia

Szczenię może zarazić się leptospirozą już w pierwszych tygodniach życia. Szczepienie przeciwko leptospirozie zaczyna się zwykle równocześnie z pozostałymi szczepieniami, od dwóch dawek w odstępie kilku tygodni, a potem dawka przypominająca co roku. Dokładny kalendarz zależy od użytej szczepionki: poda go weterynarz. Szczepienie podstawowe opisujemy krok po kroku w artykule o szczepieniach szczeniaka.

Dopóki ochrona nie jest pełna, nie pozwalaj szczenięciu pić z kałuż ani kąpać się w stawach, i idź szybko do weterynarza, jeśli wydaje się zmęczone, wymiotuje albo je mniej.

Dobre odruchy na co dzień

  • pilnuj corocznej dawki przypominającej szczepionki;
  • zabieraj na spacer świeżą wodę, żeby nie pił ze stawów i kałuż;
  • ogranicz kąpiele w wodzie stojącej, zwłaszcza po silnych deszczach;
  • przepłucz go po wyjściu na tereny podmokłe i sprawdź łapy;
  • ogranicz obecność gryzoni wokół domu: karmę i odpadki przechowuj w zamkniętych pojemnikach.

Inne zagrożenia spaceru, sezon po sezonie, opisujemy w artykule o zagrożeniach na spacerze.

Jaki pies do ciebie pasuje? Rozwiąż test

Najczęstsze pytania.

Mój pies jest zaszczepiony: czy jest całkowicie chroniony?

Nie zawsze, bo szczepionki nie obejmują wszystkich serowarów. Szczepienie jednak znacznie zmniejsza ryzyko ciężkiej choroby. Jeśli pies zachoruje, zawsze powiedz weterynarzowi o kąpieli lub wyjściu na tereny podmokłe.

Po jakim czasie od zakażenia pojawiają się objawy?

Zwykle po mniej więcej jednym do dwóch tygodni, ale ten czas bywa różny. Pies, który zachoruje w dniach lub tygodniach po kąpieli, powinien zostać zbadany.

Czy po wyzdrowieniu pies może jeszcze przenosić bakterię?

Według Podręcznika weterynaryjnego MSD niektóre psy mogą pozostać nosicielami i wydalać bakterię z moczem przez miesiące, a nawet lata. Pełna antybiotykoterapia ogranicza to nosicielstwo: dokończ ją do końca.

Czy kot może zachorować na leptospirozę?

Kot rzadko choruje, ale może nosić bakterię. Nie ma dla niego szczepionki.

Źródła i bibliografia

  1. Roman N. — Leptospirosis in Dogs, MSD Veterinary Manual (wersja dla właścicieli), pełny przegląd czerwiec 2026 (msdvetmanual.com)
  2. Sykes J. E., Francey T., Schuller S., Stoddard R. A., Cowgill L. D., Moore G. E. — Updated ACVIM consensus statement on leptospirosis in dogs, Journal of Veterinary Internal Medicine, 2023, 37(6):1966-1982 (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
  3. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) — Leptospirosis (ecdc.europa.eu)
  4. Squires R. A., Crawford C., Marcondes M., Whitley N. — 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats, Vaccination Guidelines Group WSAVA, Journal of Small Animal Practice, 2024, 65(5):277-316 (wsava.org)

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynarza ani lekarza. Pies apatyczny, który wymiotuje, mało oddaje moczu albo ma żółte błony śluzowe, powinien zostać zbadany jeszcze tego samego dnia.