- Leptospiroza to choroba bakteryjna wywoływana przez bakterie z rodzaju Leptospira. Może dotyczyć psa, wielu zwierząt i człowieka.
- Pies zaraża się głównie przez kontakt z wodą lub podłożem zanieczyszczonym moczem zwierząt nosicieli, zwłaszcza gryzoni.
- Atakuje głównie nerki i wątrobę. Objawy sięgają od zwykłego zmęczenia po ciężką niewydolność nerek lub wątroby.
- Leczy się ją antybiotykami i opieką podtrzymującą, tym skuteczniej, im wcześniej zacznie się terapię.
- Składnik szczepionki przeciwko leptospirozie, oznaczany literą L w skrócie DHPPiL, wymaga corocznej dawki przypominającej.
- Jeśli pies jest chory, kilka prostych zasad higieny chroni całą rodzinę.
Twój pies uwielbia się kąpać w stawach, pić z kałuż albo towarzyszyć myśliwym na mokradłach? Jest wtedy narażony na leptospirozę, którą weterynarze często nazywają „lepto”. Ta choroba bakteryjna może być dla niego ciężka, a przenosi się też na człowieka. Dobra wiadomość: dobrze się jej zapobiega. Oto jak ją rozpoznać, jak zareagować i jak chronić psa oraz bliskich.
Czym jest leptospiroza?
Leptospirozę wywołują bakterie o kształcie spirali, leptospiry. Istnieje ich bardzo wiele odmian, zwanych serowarami. Podręcznik weterynaryjny MSD przypomina, że może zachorować prawie każdy ssak, także człowiek, a zakażenie sięga od postaci niezauważonej po ciężką chorobę atakującą kilka narządów[1].
Niektóre zwierzęta nie chorują, ale przechowują te bakterie w nerkach i wydalają je z moczem: to rezerwuary. Należą do nich gryzonie, takie jak szczury. Leptospiry długo przeżywają potem w wodzie słodkiej i na wilgotnym podłożu.
Jak pies się zaraża?
Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje kilka dróg zakażenia:
- przez kontakt z zanieczyszczoną wodą lub moczem: kałuże, stawy, rzeki, rowy;
- przez ranę, ugryzienie albo skórę uszkodzoną lub rozmiękłą od wody;
- przez zjedzenie zakażonego zwierzęcia lub padliny;
- rzadziej, podczas porodu.
Konsensus Amerykańskiego Kolegium Interny Weterynaryjnej (ACVIM), opublikowany w 2023 roku pod kierunkiem Jane Sykes, podkreśla, że choroba jest częstsza w regionach deszczowych i ciepłych, ale może też wystąpić w mieście i o każdej porze roku. Zaznacza, że dotyka także małe psy miejskie, szczenięta już od 11. tygodnia życia i psy starsze. Innymi słowy, zagrożone mogą być wszystkie psy, nie tylko wiejskie.
Psy myśliwskie, szczególnie narażone
Psy myśliwskie łączą wiele sytuacji ryzykownych: mokradła, rowy, cieki wodne, kontakt ze zwierzyną i gryzoniami, drobne rany na łapach. Psy, które często pływają albo mieszkają przy gospodarstwie, są w takiej samej sytuacji. Dla nich coroczne szczepienie jest szczególnie ważne, podobnie jak spokojny powrót z przepłukaniem i oględzinami po wyjściu.
Na polowaniu i na spacerze, wiedz, gdzie on jest. Pies, który idzie tropem, może pobiec nad staw albo do rowu, a Ty tego nie zobaczysz. Gdy waży pięć kilogramów, może nosić lokalizator GPS Jagger Lewis, który pokazuje jego pozycję w czasie rzeczywistym, żebyś mógł go przywołać albo do niego dojść. Wskaźniki aktywności i snu pomagają też zauważyć w kolejnych dniach nietypowe zmęczenie psa: to informacja do przekazania weterynarzowi.
Skłonność do ucieczek
Zawsze wiesz, gdzie jest. Na żywo, gdy tylko go szukasz.
GPS + Galileo z dokładnością do 5 m, wirtualne ogrodzenie z alertem, zasięg w całej Europie. Lokalizator za 49 €, do tego abonament od 13,99 €/mies.
Poznaj lokalizator
Objawy leptospirozy
Leptospiroza może przejść niezauważona albo zacząć się gwałtownie. Podręcznik weterynaryjny MSD opisuje częstą postać, która zaczyna się od uszkodzenia nerek. Możesz zauważyć:
- zmęczenie, apatię, brak apetytu, gorączkę;
- wymioty, biegunkę, odwodnienie;
- ból pleców lub brzucha, sztywność, niechęć do ruchu, drżenie;
- psa, który pije i oddaje mocz znacznie więcej, albo przeciwnie, prawie nie oddaje moczu;
- zażółcenie dziąseł, białek oczu lub skóry, objaw uszkodzenia wątroby;
- krwawienia: drobne plamki na dziąsłach, krwawienie z nosa, krew w kale lub w wymiocinach;
- kaszel albo trudności z oddychaniem;
- zaczerwienione oczy.
Niektóre postacie atakują płuca i powodują krwawienia płucne, które zagrażają życiu psa. Nerki mogą też pozostać uszkodzone, z przejściem w przewlekłą niewydolność nerek.
Inne choroby dają te same objawy. Nasze artykuły o wymiotach u psa i o psie, który dużo pije opisują inne możliwe przyczyny. Ale jeśli pies jest apatyczny po kąpieli albo wyjściu w miejsce wilgotne, powiedz o tym weterynarzowi: to cenna informacja.
Kiedy iść do weterynarza?
Zadzwoń do weterynarza jeszcze tego samego dnia, jeśli pies:
- jest apatyczny, ma gorączkę i przestał jeść, zwłaszcza w dniach po kąpieli albo wyjściu na tereny podmokłe;
- wymiotuje wielokrotnie;
- oddaje znacznie mniej moczu albo wcale;
- ma żółte dziąsła lub białka oczu;
- krwawi z nosa, ma krew w kale lub czerwone plamki na dziąsłach;
- oddycha z trudem.
Badania i leczenie
Weterynarz opiera się na objawach, wywiadzie, badaniach krwi i badaniu moczu. Swoiste testy wykrywają bakterię we krwi lub w moczu albo przeciwciała wytworzone przez psa. USG lub zdjęcia rentgenowskie pomagają ocenić dotknięte narządy.
Leczenie łączy antybiotyki, które eliminują bakterię i ograniczają jej obecność w nerkach, z opieką podtrzymującą: kroplówką, lekami przeciw wymiotom, żywieniem, często w szpitalu. Konsensus ACVIM zaleca leczenie antybiotykami każdego psa z podejrzeniem choroby, bez czekania na potwierdzenie, ze względu na ciężkość choroby i ryzyko zakażenia człowieka[2]. W ciężkich postaciach nerkowych w niektórych wyspecjalizowanych ośrodkach można zaproponować dializę, na czas, w którym nerki się regenerują.
Rokowanie zależy od dotkniętych narządów i od tego, jak szybko rozpoczęto leczenie. Weterynarz powie Ci więcej, zależnie od stanu psa.
Leptospiroza: ochrona rodziny
Leptospiroza jest zoonozą: może przejść ze zwierzęcia na człowieka. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w Europie występuje głównie w regionach śródziemnomorskich i wschodnioeuropejskich, a do głównych grup ryzyka należą osoby pracujące ze zwierzętami, czyli rolnicy, weterynarze i pracownicy kanalizacji; ogniska notowano też wśród osób korzystających z rekreacji w wodzie[3]. Ludzie zwykle zarażają się przez kontakt z moczem, także przez spierzchniętą skórę i błony śluzowe oczu, nosa i ust.
Jeśli pies ma leptospirozę albo jest podejrzany, Podręcznik weterynaryjny MSD radzi:
- unikać kontaktu z jego moczem i krwią;
- nosić rękawiczki przy sprzątaniu moczu i dezynfekować zwykłym środkiem dezynfekcyjnym;
- wyprowadzać go na załatwianie w miejsce łatwe do wyczyszczenia, z dala od miejsc zabaw dzieci;
- dokładnie myć ręce po kontakcie z nim, przynajmniej do końca antybiotykoterapii;
- skonsultować się z lekarzem, jeśli masz obawy o swoje zdrowie, zgłaszając chorobę psa.
Osoby w ciąży, starsze lub z osłabioną odpornością powinny zachować szczególną ostrożność.
Szczepionka przeciwko leptospirozie
Dostępne szczepionki chronią przed kilkoma serowarami, ale nie przed wszystkimi. Podręcznik weterynaryjny MSD wskazuje, że szczepionki obejmują cztery typy częste u psów, a szczepienie zwykle powtarza się co roku[1]. W przeciwieństwie do szczepionek przeciwko nosówce czy parwowirozie odporność nie utrzymuje się trzech lat: liczy się coroczna dawka przypominająca.
Według zaleceń WSAVA z 2024 roku szczepionkę zaleca się tam, gdzie choroba krąży[4]; weterynarz oceni sytuację w Twojej okolicy i trybie życia psa. Konsensus ACVIM idzie dalej i zaleca coroczne szczepienie wszystkich psów od 12. tygodnia życia, niezależnie od rasy, wieku i trybu życia, szczepionkami obejmującymi szeroki zakres serowarów[2]. Rytm dawek przypominających opisujemy w artykule o szczepieniach psa.
U szczenięcia
Szczenię może zarazić się leptospirozą już w pierwszych tygodniach życia. Szczepienie przeciwko leptospirozie zaczyna się zwykle równocześnie z pozostałymi szczepieniami, od dwóch dawek w odstępie kilku tygodni, a potem dawka przypominająca co roku. Dokładny kalendarz zależy od użytej szczepionki: poda go weterynarz. Szczepienie podstawowe opisujemy krok po kroku w artykule o szczepieniach szczeniaka.
Dopóki ochrona nie jest pełna, nie pozwalaj szczenięciu pić z kałuż ani kąpać się w stawach, i idź szybko do weterynarza, jeśli wydaje się zmęczone, wymiotuje albo je mniej.
Dobre odruchy na co dzień
- pilnuj corocznej dawki przypominającej szczepionki;
- zabieraj na spacer świeżą wodę, żeby nie pił ze stawów i kałuż;
- ogranicz kąpiele w wodzie stojącej, zwłaszcza po silnych deszczach;
- przepłucz go po wyjściu na tereny podmokłe i sprawdź łapy;
- ogranicz obecność gryzoni wokół domu: karmę i odpadki przechowuj w zamkniętych pojemnikach.
Inne zagrożenia spaceru, sezon po sezonie, opisujemy w artykule o zagrożeniach na spacerze.



